Luật đầu tư Bồ Đào Nha 2025: Quy định, quyền và nghĩa vụ nhà đầu tư nước ngoài

Luật đầu tư Bồ Đào Nha cho phép người nước ngoài đầu tư gần như không hạn chế, nhưng quyền đầu tư này được điều chỉnh bởi một hệ thống pháp lý chặt chẽ gồm luật quốc gia và luật Liên minh châu Âu.

Tính đến năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài được phép sở hữu 100% vốn tại Bồ Đào Nha, không cần quốc tịch hay tình trạng cư trú, tuy nhiên các khoản đầu tư vẫn phải tuân thủ cơ chế kiểm soát đầu tư chiến lược (FDI screening) theo quy định của Chính phủ Bồ Đào Nha và EU Regulation 2019/452.

Điểm quan trọng cần hiểu là Bồ Đào Nha không có một “luật đầu tư” duy nhất. Hoạt động đầu tư thực tế chịu sự chi phối đồng thời của Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế và các quy định về an ninh – lợi ích công cộng. Vì vậy, cùng một khoản đầu tư, nhà đầu tư có thể được phép về mặt kinh doanh nhưng vẫn bị xem xét ở cấp độ pháp lý chiến lược.

Bài viết này giúp bạn nhìn đúng bản chất của luật đầu tư Bồ Đào Nha: nhà đầu tư nước ngoài được quyền làm gì, những lĩnh vực nào bị kiểm soát, và các điểm pháp lý cần đặc biệt lưu ý khi đầu tư vào Bồ Đào Nha trong bối cảnh 2025, tránh những hiểu lầm phổ biến dễ dẫn đến rủi ro pháp lý hoặc tài chính.

Key Takeaways

• Bồ Đào Nha không có một “Luật Đầu tư” duy nhất: đầu tư được điều chỉnh bởi hệ thống pháp lý tổng hợp gồm Hiến pháp, luật doanh nghiệp, luật thuế, cơ chế kiểm soát FDI và khung pháp lý EU. Vì vậy, khi đánh giá một khoản đầu tư, cần nhìn tổng thể thay vì tìm một văn bản đơn lẻ.
• Người nước ngoài được phép đầu tư rộng rãi tại Bồ Đào Nha, bao gồm thành lập doanh nghiệp, mua cổ phần và đầu tư tài sản, với quyền sở hữu vốn gần như không hạn chế. Quốc tịch hay tình trạng cư trú không phải là điều kiện bắt buộc để đầu tư.
• Đầu tư không đồng nghĩa với định cư: luật đầu tư và luật di trú là hai hệ thống pháp lý tách biệt. Việc đầu tư chỉ tạo quyền kinh doanh và sở hữu tài sản, không tự động mang lại quyền cư trú hay quốc tịch.
• FDI Screening là rủi ro pháp lý quan trọng nhất cần lưu ý, nhưng chỉ áp dụng với các khoản đầu tư liên quan đến lĩnh vực chiến lược (năng lượng, viễn thông, hạ tầng, quốc phòng…), đặc biệt khi nhà đầu tư đến từ ngoài EU/EEA.
• Ba hình thức đầu tư phổ biến và hợp pháp gồm: (1) thành lập doanh nghiệp (Lda/SA), (2) góp vốn hoặc mua cổ phần doanh nghiệp hiện hữu, (3) đầu tư tài sản (bất động sản, tài sản thương mại).
• Quyền của nhà đầu tư nước ngoài được bảo vệ mạnh: không phân biệt đối xử, được chuyển lợi nhuận và vốn hợp pháp ra nước ngoài, được bảo vệ quyền sở hữu và tiếp cận cơ chế tư pháp theo chuẩn EU.
• Nghĩa vụ tuân thủ rất nghiêm: thuế doanh nghiệp/cá nhân, kế toán – báo cáo, lao động, bảo hiểm xã hội và các quy định chuyên ngành. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến phạt, truy thu và rủi ro pháp lý dài hạn.

Luật đầu tư Bồ Đào Nha là gì?

Luật đầu tư Bồ Đào Nha không tồn tại dưới dạng một đạo luật duy nhất, mà là tập hợp các quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động đầu tư, kinh doanh và sở hữu vốn tại Bồ Đào Nha, áp dụng cho cả người trong nước và nhà đầu tư nước ngoài.

Trong thực tiễn pháp lý, “luật đầu tư Bồ Đào Nha” là cách gọi tổng hợp để chỉ khung pháp lý chi phối toàn bộ vòng đời của một khoản đầu tư, từ thành lập doanh nghiệp, góp vốn, vận hành, nộp thuế, cho đến giám sát đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nhạy cảm.

Điểm cốt lõi cần hiểu ngay từ đầu là: Bồ Đào Nha KHÔNG ban hành một “Luật Đầu tư” theo mô hình nhiều quốc gia châu Á, mà điều chỉnh đầu tư thông qua luật doanh nghiệp, luật thuế, hiến pháp và cơ chế kiểm soát đầu tư nước ngoài theo chuẩn Liên minh châu Âu (EU).

Bồ Đào Nha điều chỉnh hoạt động đầu tư bằng những luật nào?

Hoạt động đầu tư tại Bồ Đào Nha được điều chỉnh đồng thời bởi các nhóm văn bản pháp luật sau.

Thứ nhất, Hiến pháp Bồ Đào Nha (Constituição da República Portuguesa): Hiến pháp bảo đảm nguyên tắc tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản tư nhân và tự do lưu chuyển vốn, bao gồm cả vốn của nhà đầu tư nước ngoài, trừ các trường hợp bị giới hạn vì lợi ích công cộng hoặc an ninh quốc gia.

Thứ hai, Bộ luật Doanh nghiệp Bồ Đào Nha (Código das Sociedades Comerciais): Đây là nền tảng pháp lý quan trọng nhất đối với nhà đầu tư. Bộ luật này quy định:

• Các loại hình doanh nghiệp (Lda, SA…)
• Quyền và nghĩa vụ của cổ đông, chủ sở hữu vốn
• Góp vốn, chuyển nhượng cổ phần, quản trị công ty và trách nhiệm pháp lý

Mọi hoạt động thành lập công ty, mua bán cổ phần hay góp vốn tại Bồ Đào Nha đều phải tuân theo bộ luật này.

Thứ ba, Hệ thống thuế ở Bồ Đào Nha: Hoạt động đầu tư chịu sự điều chỉnh của:

• Thuế thu nhập doanh nghiệp (IRC)
• Thuế thu nhập cá nhân (IRS) nếu nhà đầu tư phát sinh nghĩa vụ cá nhân
• Thuế giá trị gia tăng (IVA), thuế chuyển nhượng, thuế tài sản (tùy loại đầu tư)

Luật đầu tư trên thực tế không thể tách rời luật thuế, vì quyền đầu tư luôn đi kèm nghĩa vụ tài chính.

Cơ chế kiểm soát đầu tư nước ngoài (FDI) – yếu tố pháp lý then chốt

Yếu tố làm nên sự khác biệt của “luật đầu tư Bồ Đào Nha” so với cách hiểu thông thường nằm ở cơ chế kiểm soát đầu tư nước ngoài (FDI screening).

Bồ Đào Nha áp dụng Decree-Law No. 138/2014 (ban hành ngày 15/09/2014) để thiết lập cơ chế cho phép Nhà nước giám sát, can thiệp hoặc bác bỏ một số giao dịch đầu tư, nếu khoản đầu tư đó có nguy cơ ảnh hưởng đến:

• An ninh quốc gia
• Quốc phòng
• Năng lượng, nước, viễn thông
• Giao thông và hạ tầng chiến lược

Cơ chế này không áp dụng đại trà cho mọi khoản đầu tư, mà chủ yếu nhắm tới:

• Nhà đầu tư ngoài EU / EEA
• Đầu tư vào doanh nghiệp hoặc tài sản có tính chiến lược

Song song đó, Bồ Đào Nha còn chịu sự ràng buộc của EU Regulation (EU) 2019/452, buộc phải phối hợp với Liên minh châu Âu trong việc giám sát FDI xuyên biên giới.

Nguồn: Portugal – Decree-Law 138/2014 | UNCTAD Investment Policy Hub

Nguyên tắc cốt lõi của luật đầu tư Bồ Đào Nha

Khung pháp lý đầu tư của Bồ Đào Nha vận hành dựa trên 3 nguyên tắc chính.

1. Mở cửa và không phân biệt đối xử: Nhà đầu tư nước ngoài được phép đầu tư, thành lập doanh nghiệp và sở hữu vốn với quyền pháp lý tương đương nhà đầu tư trong nước, trừ các trường hợp đặc biệt liên quan đến lĩnh vực chiến lược.
2. Bảo vệ quyền sở hữu và quyền lợi đầu tư hợp pháp: Nhà đầu tư có quyền nắm giữ tài sản, chuyển nhượng vốn, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài theo khung pháp lý của Bồ Đào Nha và EU.
3. Đặt lợi ích công cộng và an ninh lên trên trong các lĩnh vực nhạy cảm: Nếu khoản đầu tư bị đánh giá là có thể tác động tiêu cực đến an ninh hoặc hạ tầng thiết yếu, Nhà nước có quyền can thiệp theo luật.

Người nước ngoài có được đầu tư tại Bồ Đào Nha không?

Có. Người nước ngoài được phép đầu tư tại Bồ Đào Nha với quyền pháp lý gần như tương đương nhà đầu tư trong nước, bao gồm quyền thành lập doanh nghiệp và sở hữu 100% vốn, miễn là tuân thủ luật doanh nghiệp, luật thuế và cơ chế kiểm soát đầu tư nước ngoài (FDI).

Pháp luật Bồ Đào Nha không yêu cầu nhà đầu tư phải có quốc tịch, thường trú hay tình trạng cư trú hợp pháp trước khi thực hiện đầu tư. Việc đầu tư được đánh giá độc lập với hồ sơ di trú.

Về nguyên tắc, Bồ Đào Nha áp dụng chính sách mở và không phân biệt đối xử đối với đầu tư nước ngoài, phù hợp với nguyên tắc tự do lưu chuyển vốn của Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, quyền đầu tư này không tuyệt đối, mà có thể bị giám sát trong các lĩnh vực liên quan đến lợi ích công cộng hoặc an ninh quốc gia.

Quyền đầu tư cơ bản của nhà đầu tư nước ngoài

Nhà đầu tư nước ngoài có đầy đủ quyền đầu tư kinh doanh ở Bồ Đào Nha theo luật hiện hành. Cụ thể:

• Được đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp, thông qua cá nhân hoặc pháp nhân nước ngoài
• Được thành lập doanh nghiệp tại Bồ Đào Nha hoặc góp vốn, mua cổ phần trong doanh nghiệp hiện hữu
• Được sở hữu 100% vốn điều lệ, không giới hạn tỷ lệ sở hữu chỉ vì yếu tố quốc tịch
• Không bắt buộc phải cư trú, thường trú hay nhập quốc tịch Bồ Đào Nha để đầu tư

Quyền này được bảo đảm bởi Hiến pháp Bồ Đào Nha, Bộ luật Doanh nghiệp và các nguyên tắc chung của EU về tự do kinh doanh và lưu chuyển vốn.

Các lĩnh vực người nước ngoài được phép đầu tư

Phần lớn các lĩnh vực kinh tế tại Bồ Đào Nha mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài. Trong thực tế, nhà đầu tư nước ngoài thường tham gia vào:

• Thương mại và dịch vụ
• Công nghệ, phần mềm, startup, fintech
• Sản xuất, logistics, nông nghiệp
• Du lịch và các dịch vụ liên quan
• Bất động sản Bồ Đào Nha (theo luật dân sự và thuế, không mặc định tạo quyền cư trú)

Đối với các lĩnh vực này, luật Bồ Đào Nha không đặt ra rào cản riêng chỉ vì nhà đầu tư là người nước ngoài, miễn đáp ứng điều kiện pháp lý và nghĩa vụ thuế như doanh nghiệp trong nước.

Trường hợp nào người nước ngoài có thể bị kiểm soát đầu tư?

Việc đầu tư của người nước ngoài chỉ bị kiểm soát đặc biệt khi liên quan đến lĩnh vực chiến lược. Theo Decree-Law No. 138/2014, Chính phủ Bồ Đào Nha có quyền xem xét, tạm dừng hoặc phản đối các giao dịch đầu tư nếu:

• Nhà đầu tư đến từ ngoài EU / EEA, và
• Khoản đầu tư liên quan đến tài sản hoặc doanh nghiệp chiến lược, như:
  • Năng lượng, nước
  • Viễn thông
  • Giao thông và hạ tầng thiết yếu
  • Quốc phòng hoặc an ninh

Ngoài ra, theo EU Regulation (EU) 2019/452, Bồ Đào Nha có nghĩa vụ phối hợp với Liên minh châu Âu trong việc giám sát FDI, đặc biệt với các giao dịch có yếu tố xuyên biên giới trong EU.

Điều quan trọng là: không phải mọi khoản đầu tư của người nước ngoài đều phải xin phép trước, nhưng trong các trường hợp nhạy cảm, rủi ro pháp lý cần được đánh giá cẩn trọng.

Kiểm soát đầu tư nước ngoài (FDI Screening) – điểm mới nhà đầu tư phải biết

FDI Screening là cơ chế cho phép Chính phủ Bồ Đào Nha giám sát, tạm dừng hoặc phản đối một số khoản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài nếu khoản đầu tư đó có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hoặc lợi ích chiến lược.

Cơ chế này không áp dụng đại trà cho mọi khoản đầu tư, mà chỉ nhắm tới các lĩnh vực và tài sản mang tính chiến lược, đặc biệt khi nhà đầu tư đến từ ngoài Liên minh châu Âu (EU) hoặc Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA).

Tính đến năm 2025, FDI screening tại Bồ Đào Nha được áp dụng theo Decree-Law No. 138/2014 (15/09/2014), đồng thời chịu sự phối hợp và giám sát theo EU Regulation (EU) 2019/452 – khung pháp lý chung của toàn Liên minh châu Âu đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Cơ chế kiểm soát FDI theo luật Bồ Đào Nha hoạt động như thế nào?

Bồ Đào Nha không yêu cầu mọi giao dịch đầu tư phải xin phép trước, nhưng có quyền “can thiệp sau” nếu khoản đầu tư thuộc diện rủi ro chiến lược.

Theo Decree-Law No. 138/2014, Chính phủ Bồ Đào Nha (thông qua Hội đồng Bộ trưởng) có quyền:

• Đánh giá một giao dịch đầu tư đã thực hiện hoặc dự kiến thực hiện
• Yêu cầu nhà đầu tư cung cấp thông tin về:
  • nguồn vốn
  • cấu trúc sở hữu
  • quyền kiểm soát thực tế
• Ra quyết định không phản đối, đưa ra điều kiện, hoặc phản đối giao dịch

Quyền can thiệp này áp dụng trong vòng 30 ngày kể từ khi Chính phủ có đủ thông tin liên quan đến giao dịch. Nếu giao dịch bị phản đối, việc đầu tư có thể bị đình chỉ hoặc vô hiệu hóa về mặt pháp lý.

Những lĩnh vực nào tại Bồ Đào Nha chịu FDI Screening?

FDI screening chỉ áp dụng với các khoản đầu tư liên quan đến tài sản hoặc hoạt động chiến lược. Theo luật hiện hành, các lĩnh vực có rủi ro bị xem xét bao gồm:

• Năng lượng (điện, khí đốt, hạ tầng năng lượng)
• Nước và hạ tầng cung cấp nước
• Viễn thông và công nghệ thông tin trọng yếu
• Giao thông, cảng biển, sân bay, đường sắt
• Quốc phòng và an ninh

Đối với các lĩnh vực kinh doanh tại Bồ Đào Nha thông thường như thương mại, dịch vụ, công nghệ phần mềm, nhà hàng – khách sạn, logistics phi hạ tầng… FDI screening thường không được áp dụng, trừ khi giao dịch làm phát sinh quyền kiểm soát đối với một doanh nghiệp chiến lược.

Vai trò của EU Regulation 2019/452 trong giai đoạn 2025

Từ khi EU Regulation (EU) 2019/452 có hiệu lực, Bồ Đào Nha không còn kiểm soát FDI một cách độc lập hoàn toàn. Theo quy định này:

• Các quốc gia EU phải chia sẻ thông tin FDI có yếu tố nước ngoài với Ủy ban châu Âu và các nước thành viên khác
• EU có quyền đưa ra ý kiến không ràng buộc nếu khoản đầu tư có thể ảnh hưởng đến an ninh chung của EU, các dự án hoặc chương trình mang lợi ích chung của Liên minh.

Tính đến năm 2025, cơ chế này khiến các khoản đầu tư ngoài EU vào lĩnh vực chiến lược tại Bồ Đào Nha bị soi xét kỹ hơn so với giai đoạn trước 2020, đặc biệt khi có yếu tố kiểm soát dài hạn.

Nguồn: Regulation – 2019/452 – EN – EUR-Lex

Hình thức đầu tư phổ biến theo luật đầu tư Bồ Đào Nha

Theo luật hiện hành, người nước ngoài có thể đầu tư vào Bồ Đào Nha thông qua 3 hình thức chính: thành lập doanh nghiệp, góp vốn/mua cổ phần doanh nghiệp hiện hữu và đầu tư tài sản (bao gồm bất động sản và tài sản thương mại).

Mỗi hình thức đầu tư có khung pháp lý, mức độ kiểm soát và nghĩa vụ thuế khác nhau, và không hình thức nào tự động tạo quyền cư trú, trừ khi gắn với các diện visa riêng theo luật di trú.

Thành lập doanh nghiệp tại Bồ Đào Nha (Lda / SA)

Thành lập doanh nghiệp là hình thức đầu tư phổ biến và “chuẩn luật” nhất tại Bồ Đào Nha đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Luật doanh nghiệp Bồ Đào Nha cho phép người nước ngoài (kể cả ngoài EU) thành lập và sở hữu 100% vốn trong công ty đăng ký tại Bồ Đào Nha.

2 loại hình pháp nhân được sử dụng nhiều nhất là:

• Sociedade por Quotas (Lda) – tương đương công ty trách nhiệm hữu hạn: Đây là mô hình phổ biến nhất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Luật cho phép vốn điều lệ tối thiểu mang tính tượng trưng, trách nhiệm của chủ sở hữu giới hạn trong phần vốn góp.
• Sociedade Anónima (SA) – công ty cổ phần: Phù hợp với doanh nghiệp lớn và tập đoàn. SA có yêu cầu vốn cao hơn và cơ cấu quản trị chặt chẽ hơn so với Lda.

Việc thành lập doanh nghiệp phải tuân thủ các bước pháp lý cơ bản như: đăng ký mã số thuế (NIF), đăng ký tại cơ quan đăng ký thương mại, mở tài khoản ngân hàng, góp vốn và thực hiện nghĩa vụ kế toán – thuế.

Góp vốn hoặc mua cổ phần doanh nghiệp Bồ Đào Nha

Nhà đầu tư nước ngoài có thể đầu tư bằng cách góp vốn hoặc mua lại cổ phần của doanh nghiệp Bồ Đào Nha đang hoạt động.

Pháp luật Bồ Đào Nha không áp đặt giới hạn chung về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, vì vậy nhà đầu tư có thể nắm giữ cổ phần chi phối hoặc toàn bộ vốn của doanh nghiệp, trừ những trường hợp rơi vào lĩnh vực chiến lược.

Hình thức này thường được lựa chọn khi nhà đầu tư muốn:

• Tham gia vào doanh nghiệp đã có sẵn hoạt động, giấy phép và dòng tiền
• Tiết kiệm thời gian triển khai so với việc thành lập công ty mới

Tuy nhiên, khi đầu tư theo hình thức này, nhà đầu tư bắt buộc phải chú ý:

• Thẩm định pháp lý và tài chính (due diligence)
• Tuân thủ luật cạnh tranh
• Kiểm tra rủi ro FDI screening nếu giao dịch liên quan đến hạ tầng hoặc lĩnh vực nhạy cảm

Đầu tư tài sản và hoạt động kinh doanh (bất động sản – tài sản thương mại)

Người nước ngoài được phép mua và sở hữu tài sản tại Bồ Đào Nha gần như không hạn chế, bao gồm bất động sản và tài sản phục vụ kinh doanh.

Quyền sở hữu tài sản của người nước ngoài được pháp luật bảo vệ tương đương với công dân Bồ Đào Nha.

Đối với bất động sản, nhà đầu tư có thể mua:

• Nhà ở
• Bất động sản thương mại
• Đất nông nghiệp hoặc dự án khai thác

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rõ: Đầu tư bất động sản tại Bồ Đào Nha là hoạt động đầu tư tài sản và chịu thuế theo luật dân sự – thuế, không phải là con đường định cư tự động.

Ngoài bất động sản, nhà đầu tư còn có thể đầu tư vào:

• Máy móc, nhà xưởng
• Quyền sở hữu trí tuệ
• Thương hiệu, tài sản thương mại
• Góp vốn vào công ty holding hoặc quỹ đầu tư

Thu nhập từ tài sản và hoạt động kinh doanh sẽ chịu các loại thuế tương ứng theo luật thuế hiện hành (tùy cấu trúc cá nhân hoặc doanh nghiệp).

Xem thêm: Lý do vì sao nên đầu tư quỹ ở Bồ Đào Nha

Quyền và nghĩa vụ pháp lý của nhà đầu tư nước ngoài

Nhà đầu tư nước ngoài tại Bồ Đào Nha được pháp luật bảo vệ khá mạnh về quyền sở hữu và lợi nhuận, nhưng đổi lại phải tuân thủ nghiêm các nghĩa vụ về thuế, kế toán, lao động và quy định EU. Nói cách khác: bạn được đối xử gần như như nhà đầu tư bản địa, nhưng không được “đầu tư rồi để đó” mà bỏ qua nghĩa vụ báo cáo và tuân thủ.

Quyền của nhà đầu tư

Về nguyên tắc, doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài tại Bồ Đào Nha được hưởng chế độ đối xử quốc gia (national treatment), không phân biệt với nhà đầu tư nội địa, trừ một số lĩnh vực chiến lược cần kiểm soát FDI. Họ có quyền:

• Sở hữu và quản lý doanh nghiệp tại Bồ Đào Nha, kể cả nắm giữ 100% vốn, nếu không rơi vào lĩnh vực bị hạn chế đặc biệt.
• Chuyển lợi nhuận, cổ tức và vốn hợp pháp ra khỏi Bồ Đào Nha theo quy định kiểm soát ngoại hối và luật EU về tự do lưu chuyển vốn, với điều kiện đã hoàn thành nghĩa vụ thuế.
• Tiếp cận thị trường chung EU thông qua công ty thành lập tại Bồ Đào Nha (ví dụ: cung cấp dịch vụ, thương mại nội khối, mở chi nhánh tại các nước EU khác), miễn là đáp ứng các yêu cầu ngành nghề cụ thể.
• Bảo vệ pháp lý: có quyền khởi kiện, bảo vệ quyền lợi trước tòa án Bồ Đào Nha, cơ quan trọng tài hoặc các cơ chế bảo hộ đầu tư theo hiệp định mà EU/Bồ Đào Nha tham gia.

Nghĩa vụ bắt buộc của nhà đầu tư

Song song với quyền, nhà đầu tư nước ngoài phải tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ như doanh nghiệp bản địa:

• Nghĩa vụ thuế:
  • Thuế thu nhập doanh nghiệp (IRC) đối với công ty cư trú thuế tại Bồ Đào Nha hoặc có cơ sở thường trú ở đây.
  • Thuế thu nhập cá nhân (IRS) nếu nhà đầu tư là cá nhân cư trú thuế tại Bồ Đào Nha hoặc có nguồn thu chịu thuế tại đây.
• Kế toán – báo cáo tài chính:
  • Lập sổ sách kế toán theo chuẩn mực Bồ Đào Nha/EU.
  • Nộp báo cáo tài chính thường niên, kiểm toán bắt buộc với doanh nghiệp đạt ngưỡng quy mô theo luật.
• Lao động và an sinh xã hội: Ký hợp đồng lao động đúng luật, đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên, tuân thủ quy định về lương tối thiểu, giờ làm việc, an toàn lao động.
• Tuân thủ các quy định chuyên ngành & FDI screening (nếu có): Khi đầu tư vào lĩnh vực chiến lược (năng lượng, viễn thông, hạ tầng…), có thể phải thông báo hoặc xin chấp thuận theo cơ chế kiểm soát đầu tư nước ngoài.

Những hiểu lầm phổ biến về luật đầu tư Bồ Đào Nha

Nhiều rủi ro pháp lý trong đầu tư tại Bồ Đào Nha không đến từ luật phức tạp, mà đến từ việc hiểu sai bản chất của luật đầu tư.

Dưới đây là những hiểu lầm phổ biến nhất mà nhà đầu tư nước ngoài gặp phải, dựa trên khung pháp lý chính thức của Bồ Đào Nha và EU đang áp dụng đến 2025.

Hiểu lầm 1: Đầu tư tại Bồ Đào Nha đồng nghĩa với quyền cư trú hoặc quốc tịch

Sai. Đầu tư theo luật đầu tư hoàn toàn không tự động tạo quyền cư trú hay quốc tịch tại Bồ Đào Nha. Luật đầu tư chỉ điều chỉnh hoạt động kinh doanh và sở hữu vốn, trong khi quyền cư trú và nhập quốc tịch thuộc luật di trú (do AIMA quản lý).

Sau khi chương trình Golden Visa Bồ Đào Nha dựa trên bất động sản chấm dứt, pháp luật Bồ Đào Nha không còn bất kỳ cơ chế nào cho phép “đầu tư thuần túy” dẫn trực tiếp đến cư trú. Các lộ trình cư trú hiện nay (như visa D2 hoặc Startup Visa) là visa di trú, yêu cầu điều kiện riêng về cư trú, hoạt động kinh tế và thời gian sinh sống thực tế.

Điểm cần nhớ:

• Mua doanh nghiệp, mua cổ phần hoặc mua bất động sản chỉ là đầu tư
• Muốn cư trú phải nộp hồ sơ theo luật di trú, không phải luật đầu tư

Hiểu lầm 2: Bồ Đào Nha có một “Luật Đầu tư” duy nhất như nhiều quốc gia khác

Sai. Bồ Đào Nha không có một đạo luật duy nhất mang tên “Luật Đầu tư”. Trên thực tế, đầu tư tại Bồ Đào Nha được điều chỉnh bởi nhiều lớp pháp luật, bao gồm:

• Hiến pháp (tự do kinh doanh, bảo vệ sở hữu)
• Bộ luật Doanh nghiệp
• Luật thuế (IRC, IRS, IVA, IMT, IMI…)
• Cơ chế kiểm soát đầu tư nước ngoài (FDI)
• Khung pháp lý EU về tự do lưu chuyển vốn và giám sát FDI

Việc tìm “một điều luật duy nhất” để áp dụng cho toàn bộ hoạt động đầu tư là không phù hợp với thực tiễn pháp lý tại Bồ Đào Nha.

Điểm cần nhớ:

• “Luật đầu tư Bồ Đào Nha” là cách nói tổng hợp, không phải tên một văn bản cụ thể
• Phải đọc đồng thời luật doanh nghiệp + thuế + FDI + EU

Hiểu lầm 3: Người nước ngoài được tự do đầu tư mọi lĩnh vực, không bị kiểm soát

Không hoàn toàn đúng. Phần lớn lĩnh vực mở, nhưng một số lĩnh vực chiến lược bị kiểm soát chặt. Theo Decree-Law No. 138/2014, Chính phủ Bồ Đào Nha có quyền xem xét hoặc phản đối đầu tư nếu giao dịch:

• Do nhà đầu tư ngoài EU/EEA thực hiện, và
• Liên quan đến năng lượng, viễn thông, giao thông, nước, quốc phòng hoặc hạ tầng thiết yếu

Điều này phù hợp với EU Regulation (EU) 2019/452, theo đó các quốc gia EU buộc phải giám sát FDI nhằm bảo vệ an ninh và lợi ích chung của Liên minh.

Điểm cần nhớ:

• Đầu tư thông thường (thương mại, dịch vụ, công nghệ…) hầu như không bị hạn chế
• Đầu tư liên quan hạ tầng hoặc doanh nghiệp chiến lược có thể bị kiểm soát hoặc yêu cầu điều chỉnh

Hiểu lầm 4: Mua bất động sản là hình thức đầu tư “an toàn pháp lý” và đơn giản

Chưa chính xác. Mua bất động sản tương đối mở, nhưng vẫn đi kèm rủi ro thuế và nghĩa vụ pháp lý. Người nước ngoài được phép mua và sở hữu bất động sản tại Bồ Đào Nha, nhưng:

• Phải có mã số thuế (NIF) và đại diện thuế (nếu không cư trú EU)
• Phải nộp IMT (thuế chuyển nhượng), IMI (thuế tài sản hằng năm) và lệ phí trước bạ
• Thu nhập cho thuê hoặc chuyển nhượng bị đánh thuế theo luật thuế hiện hành

Ngoài ra, sau 2023-2024, bất động sản không còn gắn với quyền cư trú, nên mua nhà chỉ là quyết định tài chính, không phải quyết định di trú.

Điểm cần nhớ:

• Bất động sản là đầu tư tài sản, không phải “vé định cư”
• Nghĩa vụ thuế kéo dài trong suốt thời gian sở hữu

Hiểu lầm 5: Đã đầu tư thì không cần quan tâm nhiều đến thuế và nghĩa vụ báo cáo

Sai. Nghĩa vụ thuế và báo cáo là phần bắt buộc và được kiểm soát rất chặt tại Bồ Đào Nha. Nhà đầu tư và doanh nghiệp phải:

• Kê khai và nộp thuế đúng hạn (IRC, IRS, IVA nếu áp dụng)
• Lập sổ kế toán theo chuẩn Bồ Đào Nha/EU
• Nộp báo cáo tài chính định kỳ
• Thực hiện kiểm toán bắt buộc nếu vượt ngưỡng quy mô

Việc không tuân thủ nghĩa vụ thuế hoặc báo cáo có thể dẫn đến phạt hành chính, truy thu thuế và ảnh hưởng đến mọi hồ sơ pháp lý khác (kể cả di trú).

Kết luận

Luật đầu tư Bồ Đào Nha năm 2025 cho phép người nước ngoài đầu tư rộng rãi, sở hữu vốn linh hoạt và được bảo vệ mạnh về mặt pháp lý, nhưng đầu tư không tự động đồng nghĩa với quyền định cư. Đây chính là điểm mấu chốt mà đa số nhà đầu tư Việt Nam quan tâm khi tìm hiểu “luật đầu tư Bồ Đào Nha”.

Nếu mục tiêu của bạn chỉ là đầu tư kinh doanh hoặc bảo toàn tài sản, khung pháp lý của Bồ Đào Nha nhìn chung ổn định, minh bạch và tuân theo chuẩn EU. Ngược lại, nếu mục tiêu kết hợp đầu tư và định cư, bạn bắt buộc phải đi thêm con đường di trú hợp pháp riêng, phổ biến hiện nay là Golden Visa (phi bất động sản) hoặc Startup Visa, thay vì hiểu nhầm rằng “cứ đầu tư là sẽ được cư trú”.

Tại VICTORY, chúng tôi đánh giá từng trường hợp dựa trên khung pháp lý thực tế của Bồ Đào Nha. Nếu bạn đang cân nhắc đầu tư vào Bồ Đào Nha và muốn gắn với mục tiêu cư trú lâu dài, bạn nên:

• Tham khảo trực tiếp văn bản luật và thông tin chính thống của Chính phủ Bồ Đào Nha.
• Đồng thời trao đổi với đội ngũ tư vấn có kinh nghiệm thực tế về cả đầu tư lẫn định cư

Bạn có thể tìm hiểu thêm các bài phân tích chuyên sâu về Golden Visa Bồ Đào Nha và Startup Visa Bồ Đào Nha tại blog của VICTORY, hoặc liên hệ để được định hướng lộ trình phù hợp với hồ sơ và mục tiêu cá nhân.

Xem thêm:

• Điều cần lưu ý trước khi định cư Bồ Đào Nha: Lời khuyên quan trọng
• Cơ hội việc làm ở Bồ Đào Nha: Ngành đang tuyển dụng mạnh
• Nền kinh tế Bồ Đào Nha hiện nay: Tăng trưởng và thách thức