Bill C-12 & Start-up Visa Canada: Thực hư nguy cơ “xóa hồ sơ hàng loạt”

Chính phủ Canada vừa giới thiệu Dự luật C-12 – Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act, một dự luật nhằm tăng cường an ninh biên giới, chia sẻ dữ liệu liên ngành và nâng cao hiệu quả quản lý di trú. Đáng chú ý, văn bản này cho phép cơ quan di trú đình chỉ, hủy hoặc ngừng tiếp nhận hồ sơ trong một số tình huống được xem là “vì lợi ích công cộng”.

Thông tin này xuất hiện chỉ vài tháng sau khi Bill C-2 – Strong Borders Act (6/2025) được trình lên Hạ viện, khiến nhiều nhà đầu tư chương trình Start-up Visa Canada lo ngại về khả năng “xóa hồ sơ hàng loạt” tương tự năm 2012 (Bill C-38). Tuy nhiên, theo xác nhận chính thức, C-12 hiện vẫn chỉ là dự luật, chưa được thông qua và chưa có quy định cụ thể nào áp dụng cho Start-up Visa hay các diện kinh tế khác.

Key takeaways

• Bill C-12 chưa được thông qua, chưa có hiệu lực và chưa tác động tới hồ sơ Start-up Visa (SUV).
• Bill C-12 không phải là dự luật “xóa hồ sơ hàng loạt”, mà là công cụ giúp IRCC linh hoạt quản lý và đảm bảo tính minh bạch hệ thống.
• Start-up Visa vẫn là chương trình chiến lược, nằm trong nhóm nhập cư kinh tế được ưu tiên trong giai đoạn 2025-2028.
• Nguy cơ chỉ tập trung vào hồ sơ của những dự án không có hoạt động thật tại Canada. Hồ sơ tuân thủ MI72, minh bạch và có hoạt động thật vẫn an toàn và được ưu tiên xử lý.
• Tháng 11/2025, Chính phủ Canada sẽ công bố Immigration Levels Plan 2026-2028, làm rõ định hướng và chính sách cụ thể cho từng nhóm chương trình.
• VICTORY sẽ tiếp tục đồng hành, cập nhật chính sách và hỗ trợ từng khách hàng đảm bảo hồ sơ an toàn trong giai đoạn 2025-2028.

Bill C-12 là gì & vì sao được đưa ra?

Theo quan điểm chuyên môn của VICTORY, Bill C-12 (Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act) và Bill C-2 (Strong Borders Act) là 2 dự luật quan trọng nằm trong chiến lược mới của Chính phủ Canada nhằm kiểm soát tốt hơn hệ thống nhập cư đang quá tải và bảo đảm an ninh biên giới trong bối cảnh quốc tế phức tạp.

Cả 2 dự luật đều tập trung vào 3 nhóm mục tiêu trọng tâm:

1. Củng cố an ninh biên giới và kiểm soát luồng di chuyển
   • Trao thêm quyền cho CBSA (Canada Border Services Agency) và RCMP để phát hiện, điều tra và ngăn chặn tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu và rửa tiền.
   • Cho phép Canadian Coast Guard tham gia giám sát và chia sẻ dữ liệu an ninh hàng hải – điều trước đây chỉ nằm trong phạm vi của cơ quan quốc phòng.
2. Tăng tính hiệu quả và minh bạch trong hệ thống di trú
   • Đề xuất cải tổ quy trình xử lý hồ sơ tị nạn, chuyển sang hình thức “scheduling-ready” để giảm tồn đọng.
   • Loại bỏ các hồ sơ không hoạt động, đơn giản hóa quy trình nộp online, và cải thiện khả năng chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên bang, tỉnh bang.
3. Trao quyền linh hoạt cho Bộ trưởng Di trú
   • Cho phép tạm ngừng, đình chỉ, hoặc hủy hồ sơ di trú, hoặc thậm chí tạm dừng nhận hồ sơ mới, nếu được xác định là “vì lợi ích công cộng” (public interest).
   • Đây chính là điểm nhạy cảm nhất của hai dự luật, vì nó mở ra khung pháp lý rộng cho Chính phủ chủ động điều chỉnh hệ thống nhập cư mà không cần phê chuẩn từng thay đổi nhỏ qua Quốc hội.
   • Theo các chuyên gia di trú, đây có thể là “điều khoản phòng ngừa” để xử lý khủng hoảng (ví dụ: backlog kỷ lục, an ninh quốc gia, gian lận hồ sơ), không phải là công cụ để hủy hồ sơ hàng loạt.

Tình trạng lập pháp (tính đến tháng 10/2025)

Nhận định chuyên gia VICTORY: Tính đến thời điểm này, Bill C-12 chưa có giá trị pháp lý và chưa tác động đến bất kỳ chương trình định cư nào, bao gồm Start-up Visa (SUV). Việc 2 dự luật này cùng tồn tại phản ánh ý đồ cải tổ hệ thống di trú trên quy mô toàn quốc, chứ không phải chính sách nhắm riêng vào nhóm nhà đầu tư hoặc doanh nhân quốc tế.

Ai sẽ chịu ảnh hưởng nếu các dự luật được thông qua?

1. Cơ quan thực thi: CBSA, RCMP, IRCC và Canadian Coast Guard sẽ có thêm công cụ pháp lý để phối hợp điều tra, xử lý, và chia sẻ thông tin giữa các cấp chính quyền.
2. Nhóm tị nạn và lao động ngắn hạn:
   • Đây là 2 nhóm có khả năng bị tác động trực tiếp nếu các điều khoản “public interest” hoặc “ineligibility” được áp dụng.
   • Các hồ sơ bị đình trệ hoặc không đủ điều kiện (do trễ thời hạn, sai quy trình) có thể bị loại nhanh hơn.
3. Nhóm định cư kinh tế (bao gồm Start-up Visa):
   • Dù không nằm trong phạm vi nhắm đến, nhóm này chịu ảnh hưởng gián tiếp nếu IRCC áp dụng cơ chế “điều chỉnh tạm thời” để quản lý năng lực xử lý hồ sơ.
   • Tuy nhiên, Start-up Visa là chương trình quy mô nhỏ, có quota hạn chế (10 hồ sơ nhóm/DO/năm đến 31/12/2026), nên khả năng bị “reset” là rất thấp.

Bill C-12 và Bill C-2 không phải là dấu hiệu cho thấy Canada “đóng cửa” với người nhập cư, mà là nỗ lực tái cấu trúc để cân bằng giữa an ninh quốc gia và hiệu quả hành chính.

Ở thời điểm hiện tại, chưa có cơ sở pháp lý nào để khẳng định có việc xóa hồ sơ Start-up Visa, và mọi dự đoán cần được đánh giá dựa trên văn bản sửa đổi thực tế tại Ủy ban Quốc hội trong các tháng tới.

C-12 có đồng nghĩa “xóa hồ sơ hàng loạt”?

Theo phân tích của chuyên gia VICTORY, Bill C-12 không đồng nghĩa với việc Canada sẽ “xóa hồ sơ hàng loạt”.

Hiện dự luật mới ở giai đoạn thảo luận (Second Reading) tại Hạ viện, và chưa có điều khoản cụ thể nào nhắm đến việc hủy hồ sơ định cư hoặc các chương trình kinh tế như Start-up Visa.

Vì sao dư luận hiểu lầm?

Sự lo ngại xuất phát từ việc Bill C-12 (2025) và trước đó Bill C-2 (2025) đều có điều khoản “public interest” – cho phép Bộ trưởng Di trú tạm dừng, hủy, hoặc ngừng nhận hồ sơ nếu được xem là “vì lợi ích công cộng”.

Tuy nhiên, đây chỉ là khung quyền hạn hành chính, tương tự các quyền xử lý khẩn cấp trong thời kỳ COVID-19, nhằm giúp IRCC phản ứng linh hoạt khi xảy ra:

• Sự kiện an ninh hoặc khủng hoảng nhân đạo,
• Gian lận hệ thống,
• Hoặc backlog vượt quá khả năng xử lý.

Quan trọng nhất: không có bất kỳ dòng nào trong văn bản của Bill C-12 quy định việc “xóa toàn bộ hồ sơ di trú đang chờ”, và dự luật chưa được thông qua.

So sánh với tiền lệ Bill C-38 (2012)

Phân tích của chuyên gia VICTORY

• C-38 (2012) là quyết định lập pháp cụ thể, chỉ rõ nhóm hồ sơ bị hủy và ngày hiệu lực, với mục tiêu “reset” toàn bộ hệ thống để chuyển sang Express Entry.
• Ngược lại, C-12 (2025) không phải là quyết định chính sách xóa hồ sơ, mà là đề xuất khung điều chỉnh hành chính, cho phép IRCC xử lý linh hoạt trong tương lai nếu cần – tương tự một “công tắc dự phòng” chứ không phải lệnh thực thi ngay.

Nói cách khác, nếu Bill C-12 được thông qua, việc áp dụng điều khoản “public interest” vẫn phải được hướng dẫn cụ thể (nêu rõ nhóm hồ sơ, lý do, thời điểm, quy trình hoàn phí, v.v.).
Không thể xảy ra việc “hủy hàng loạt” tự động hoặc ngẫu nhiên.

Đánh giá rủi ro cho Start-up Visa (SUV)

Theo phân tích của chuyên gia VICTORY, Dự luật C-12 (The Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act) không nhằm mục đích “xóa toàn bộ hồ sơ Start-up Visa (SUV) như một số tin đồn, nhưng nó sẽ trao quyền pháp lý cho Bộ Di trú (IRCC) được đình chỉ hoặc hủy hàng loạt hồ sơ không tuân thủ Ministerial Instructions (MI72) ban hành ngày 30/4/2024.

Vì vậy, MI72 được ban hành với mục tiêu quản lý tồn đọng hồ sơ và tăng cường sự tập trung vào chất lượng của các tổ chức kinh doanh được chỉ định (Designated Organization).

Bill C-12 – Công cụ hợp pháp để “dọn backlog”

Khác với Bill C-38 năm 2012 (đã trực tiếp xóa 280.000 hồ sơ FSW nộp trước 2008), Bill C-12 không chỉ đích danh SUV nhưng:

• Trao quyền thường trực cho IRCC đình chỉ, từ chối hoặc hủy toàn bộ một nhóm hồ sơ vì “lợi ích công cộng và hiệu quả vận hành”.
• Không quy định bồi thường hoặc chuyển đổi diện, chỉ hoàn phí xử lý (PR fee) sau khi hủy.
• Khả năng xem xét hồi tố, tức là có thể hủy cả hồ sơ đã nộp từ trước ngày ban hành.

Quan điểm của chuyên gia VICTORY

Việc thông qua Dự luật C-12 sẽ không dẫn đến việc hủy bỏ hàng loạt hồ sơ SUV, mà nhằm mục đích củng cố hệ thống bằng cách thiết lập tiêu chí chọn lọc rõ ràng và minh bạch hơn. Điều này giúp cơ quan chức năng dễ dàng nhận diện và ưu tiên các dự án khởi nghiệp chất lượng, có khả năng duy trì hoạt động kinh doanh thực tế tại Canada. Vì vậy, các nhà đầu tư cần thay đổi cách tiếp cận: phải duy trì quản lý dự án một cách nghiêm túc, chủ động phát triển và có đầu tư thực chất để đảm bảo tính khả thi và tuân thủ.

Góc nhìn từ chính phủ mới & định hướng kinh tế 2025-2028

Theo Kế hoạch Nhập cư Canada 2025-2027 (Immigration Levels Plan 2025-2027) được công bố trên trang chính thức của IRCC, Chính phủ Canada đang chuyển hướng từ tăng trưởng số lượng sang mô hình quản trị có chọn lọc, với ba trọng tâm chính:

• Ổn định dân số tạm trú (Temporary Resident Population).
• Củng cố hệ thống thường trú nhân (Permanent Resident System).
• Ưu tiên nhân tài và diện nhập cư kinh tế (Economic Immigration).

Trong thông cáo ngày 30/10/2025, Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) nêu rõ:

“The Government of Canada is committed to a sustainable immigration system that supports economic growth while ensuring pressures on housing, healthcare, and infrastructure are managed responsibly.” (Chính phủ Canada cam kết duy trì một hệ thống nhập cư bền vững – hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời đảm bảo các áp lực về nhà ở, y tế và hạ tầng được quản lý hợp lý.)

Đây là tuyên bố chính thức thể hiện định hướng “kiểm soát có chọn lọc”, không phải siết chặt nhập cư, mà là điều chỉnh quy mô để phù hợp với năng lực hấp thụ của quốc gia.

Theo IRCC Departmental Plan 2025-2026, kế hoạch định lượng cho thấy sự chuyển dịch rõ ràng:

“Economic immigration will represent about 62% of overall permanent resident admissions by 2027, while temporary residents will be gradually reduced.” (Nhập cư kinh tế sẽ chiếm khoảng 62% tổng số thường trú nhân mới vào năm 2027, trong khi dân số tạm trú sẽ được giảm dần.)

Điều này phản ánh ưu tiên chiến lược của Canada trong giai đoạn mới – tăng tỷ trọng các chương trình đóng góp trực tiếp cho kinh tế, như:

• Start-up Visa (SUV) – thu hút doanh nhân sáng tạo.
• Global Talent Stream & Tech Pathways – thu hút nhân lực công nghệ cao.
• Economic Pilots (Rural, Atlantic, Agri-Food) – phát triển khu vực địa phương.

Ngược lại, nhóm sinh viên và lao động tạm thời (Temporary Foreign Workers) sẽ đối mặt nhiều giới hạn hơn khi chuyển sang diện thường trú. Đây là bước “tái cân bằng hệ thống” để tránh luồng di trú hỗn hợp như giai đoạn 2021-2023.

Trong bản công bố “Strengthening Canada’s Immigration System” (tháng 10/2025), IRCC nhấn mạnh:

“The government will align intake levels with realistic processing capacities and ensure program integrity by enforcing compliance under Ministerial Instructions.” (Chính phủ sẽ điều chỉnh mức tiếp nhận phù hợp với năng lực xử lý thực tế, đồng thời bảo đảm tính minh bạch của chương trình thông qua việc thực thi nghiêm các Chỉ thị Bộ trưởng.)

Điều này cho thấy Bill C-12 không phải là công cụ “xóa hồ sơ hàng loạt”, mà là hành lang pháp lý để thể chế hóa cơ chế điều chỉnh linh hoạt – cho phép IRCC tạm dừng, kiểm tra, hoặc loại bỏ hồ sơ không tuân thủ khi cần, thay vì phải chờ Quốc hội phê duyệt từng lần như trước đây.

Nhận định chuyên gia VICTORY

“Canada đang bước vào giai đoạn ‘lọc chất lượng, không lọc số lượng’. Chính phủ muốn giảm áp lực hệ thống, nhưng đồng thời vẫn ưu tiên các chương trình có giá trị kinh tế – trong đó Start-up Visa được xem là một phần của chiến lược kinh tế dài hạn.”

“Vì vậy, nhà đầu tư SUV cần tập trung vào yếu tố tuân thủ Ministerial Instructions (MI72), hoạt động doanh nghiệp thật tại Canada, và nhận sự hỗ trợ từ Designated Organization uy tín để đảm bảo hồ sơ nằm trong nhóm được bảo vệ phát triển.”

Khuyến nghị ứng phó thực tế cho khách hàng SUV

Trong bối cảnh Bill C-12 đang được Quốc hội Canada thảo luận và các chính sách di trú giai đoạn 2025-2028 hướng tới quản lý chọn lọc, ưu tiên tính tuân thủ và hiệu quả kinh tế, việc chuẩn bị chủ động là yếu tố then chốt để đảm bảo hồ sơ không bị ảnh hưởng và duy trì vị thế an toàn trong hệ thống.

Đối với khách hàng và nhà đầu tư Start-up Visa

Củng cố tính “economic value” của dự án

• IRCC ngày càng đánh giá dự án theo đóng góp thực tế cho kinh tế Canada (việc làm, thuế, đổi mới công nghệ).
• Nhà đầu tư nên chủ động phát triển hoạt động thật, ký kết hợp tác tại Canada, hoặc triển khai thử nghiệm (pilot) để chứng minh giá trị dự án.

Giữ vững tiến trình – tránh hoang mang trước tin đồn

• Tính đến tháng 10/2025, Bill C-12 chưa được thông qua, chưa có hiệu lực pháp lý, và chưa có chỉ đạo nào về việc hủy hồ sơ SUV.
• Hệ thống SUV vẫn đang tiếp nhận hồ sơ mới và IRCC vẫn phát hành Letter of Support cho các DO hiện hữu.
• Do đó, khách hàng không nên dừng tiến trình hồ sơ, mà nên tăng cường chuẩn bị tài liệu bổ sung, đảm bảo hồ sơ luôn ở trạng thái “compliance-ready”.

Những tin đồn về việc “xóa hồ sơ định cư hàng loạt” hiện chưa có cơ sở chính thức. Bill C-12/C-2 vẫn trong quá trình thảo luận, và Start-up Visa đang được Chính phủ Canada duy trì ổn định đến ít nhất cuối 2026. VICTORY khuyến nghị anh/chị giữ vững tiến trình, duy trì hoạt động doanh nghiệp thật, và chờ Kế hoạch Nhập cư 2026-2028 vào tháng 11/2025 để có đánh giá chính xác nhất.

Những thắc mắc thường gặp về Dự luật Bill C-12

1. Bill C-12 hiện đã được thông qua chưa?

Chưa. Tính đến tháng 10/2025, Bill C-12 (Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act) vẫn đang được thảo luận tại Hạ viện Canada (House of Commons) ở giai đoạn Second Reading, chưa đến giai đoạn Ủy ban (Committee Stage) hay Royal Assent. Điều đó có nghĩa là chưa có điều khoản nào trong dự luật có hiệu lực, và không có tác động trực tiếp tới hồ sơ định cư hiện tại.

2. Bill C-12 có cho phép “xóa hồ sơ hàng loạt” không?

Không có điều khoản nào quy định trực tiếp việc hủy toàn bộ hồ sơ. Tuy nhiên, dự luật mở rộng quyền cho Bộ Di trú (IRCC) được phép:“cancel, suspend, or stop accepting new applications when it’s determined to be in the public interest.” Nói cách khác, Bill C-12 chỉ tạo khung pháp lý để xử lý linh hoạt các nhóm hồ sơ vi phạm hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn, chứ không bắt buộc phải hủy hàng loạt.

3. Start-up Visa có nằm trong nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp không?

Chưa có bằng chứng chính thức nào cho thấy vậy. SUV là chương trình định cư kinh tế chiến lược, được IRCC và chính phủ xác nhận trong Departmental Plan 2025-2026 rằng: “Economic immigration will represent about 62% of overall permanent resident admissions by 2027.” SUV vẫn thuộc nhóm được ưu tiên bảo vệ, cho các dự án triển khai và hoạt động thật sự đúng với tiêu chí mà Canada đề ra.

4. Những hồ sơ Start-up Visa nào có nguy cơ bị ảnh hưởng nhiều nhất?

• Hồ sơ không có hoạt động thật tại Canada, không chứng minh được tiến triển doanh nghiệp.
• Hồ sơ thiếu minh chứng hoặc gian lận (fabricated project proof).

5. Khách hàng SUV nên làm gì trong giai đoạn hiện nay?

• Tiếp tục tiến trình hồ sơ, không hoang mang hoặc dừng giữa chừng.
• Cập nhật và lưu giữ bằng chứng hoạt động doanh nghiệp thật (hóa đơn, hợp đồng, báo cáo tài chính, R&D…).
• Theo dõi thông báo chính thức từ IRCC và Government of Canada qua website.

6. Khi nào có thể biết chắc Bill C-12 có ảnh hưởng đến SUV hay không?

• Tháng 11/2025, Chính phủ Canada sẽ công bố Immigration Levels Plan 2026-2028, trong đó xác định rõ định hướng cho từng nhóm chương trình.
• Khi Bill C-12 được thông qua Committee Stage hoặc có Regulatory Instruction từ IRCC, khi đó mới có căn cứ pháp lý rõ ràng để đánh giá tác động thực tế.

7. VICTORY đang hỗ trợ khách hàng SUV như thế nào?

• Theo dõi mọi cập nhật từ IRCC và Quốc hội Canada.
• Làm việc trực tiếp với luật sư di trú và Designated Organization đối tác để xác minh tình trạng từng hồ sơ.
• Hướng dẫn khách hàng chuẩn bị chứng từ đầy đủ, minh bạch, và giữ vững tiến trình cho tới khi có thông tin chính thức.

Kết luận

Hiện chưa có căn cứ chính thức nào cho thấy IRCC sẽ hủy hồ sơ Start-up Visa (SUV). Bill C-12 vẫn đang trong giai đoạn thảo luận và chỉ nhằm tăng năng lực quản lý, chứ không phải để loại bỏ chương trình định cư kinh tế. SUV tiếp tục được xem là chương trình chiến lược, đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế Canada.

Các hồ sơ tuân thủ, có doanh nghiệp hoạt động thật và Designated Organization uy tín vẫn an toàn và được ưu tiên xử lý. VICTORY khuyến nghị khách hàng giữ vững tiến trình, chuẩn hóa hồ sơ, theo dõi cập nhật chính thức từ IRCC, và tin tưởng rằng Start-up Visa sẽ tiếp tục được duy trì trong chính sách nhập cư 2026-2028.

Xem thêm các tin tức định cư mới nhất:

• Canada tăng yêu cầu tài chính AIP từ 29/7/2025: Ảnh hưởng hồ sơ
• Ngành nghề ưu tiên AIP 2025: Các tỉnh Atlantic chọn ngành nào?
• Thời gian Start-up Visa Canada có vượt 10 năm xử lý không?