Định cư Canada diện tự doanh | Self-Employed: Điều kiện, hồ sơ và cách chuẩn bị

Nếu bạn là một nghệ sĩ, vận động viên, nhà sản xuất nội dung hoặc người làm việc tự do trong lĩnh vực sáng tạo, chương trình định cư diện tự doanh (Self-Employed Program) từng là một trong những con đường hấp dẫn để đến Canada và tiếp tục phát triển sự nghiệp độc lập mà không cần đầu tư tài chính lớn.

Tuy nhiên, cần lưu ý: Chính phủ Canada đã tạm dừng nhận hồ sơ cho chương trình này từ ngày 30/04/2024 và sẽ chỉ mở lại sớm nhất vào tháng 01/2027. Trong thời gian này, ứng viên không thể nộp hồ sơ mới, nhưng vẫn có thể tìm hiểu kỹ điều kiện, yêu cầu và chuẩn bị hồ sơ ngay từ bây giờ để đón đầu khi chương trình được mở lại.

Theo thông tin chính thức từ IRCC, để đủ điều kiện định cư diện Self-Employed, bạn cần:

• Có kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực văn hóa hoặc thể thao, và
• Chứng minh được khả năng đóng góp tích cực cho đời sống văn hóa, thể thao tại Canada

Trong bài viết này, VICTORY sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về Self-Employed Immigration Canada: từ điều kiện, cách chuẩn bị hồ sơ cho đến các yếu tố giúp tăng tỷ lệ thành công – nhằm giúp bạn lên kế hoạch từ sớm và sẵn sàng khi chương trình quay trở lại.

Self-Employed Program là gì?

Self-Employed Program là một chương trình định cư diện kinh tế của Chính phủ Canada, dành cho những cá nhân có kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật hoặc thể thao, cho phép họ nhập cư và trở thành thường trú nhân (PR) nếu có khả năng tự tạo việc làm cho chính mình và đóng góp tích cực cho đời sống văn hóa hoặc thể thao của Canada.

Không giống như nhiều chương trình định cư đầu tư Canada yêu cầu tài chính lớn, Self-Employed Program không đòi hỏi vốn đầu tư tối thiểu. Thay vào đó, ứng viên cần chứng minh rằng:

• Họ đã từng làm việc chuyên nghiệp trong lĩnh vực văn hóa hoặc thể thao
• Họ có kế hoạch nghề nghiệp thực tế để tiếp tục hoạt động độc lập tại Canada
• Họ có thể góp phần tích cực cho đời sống văn hóa hoặc thể thao của đất nước

Những ngành nghề phù hợp với chương trình Self-Employed

IRCC quy định rõ các nhóm nghề đủ điều kiện nộp hồ sơ, bao gồm:

• Văn hóa và nghệ thuật: Tác giả, nghệ sĩ biểu diễn, nhạc sĩ, họa sĩ, nhà làm phim, nhiếp ảnh gia, biên kịch, biên đạo múa, nhà thiết kế, kỹ thuật viên trong ngành truyền thông – giải trí…
• Thể thao: Vận động viên chuyên nghiệp, huấn luyện viên, trọng tài, nhà quản lý thể thao, chuyên gia huấn luyện…

Bạn cần có bằng chứng cụ thể như: hợp đồng biểu diễn, thu nhập từ nghề nghiệp, thư mời sự kiện, giải thưởng, hoạt động quốc tế hoặc thành tích trong nước được công nhận.

Chương trình tạm dừng nhận hồ sơ từ tháng 4/2024

Theo thông báo chính thức từ IRCC, chương trình Self-Employed đã tạm dừng nhận hồ sơ mới từ ngày 30/04/2024 nhằm xử lý lượng hồ sơ tồn đọng và cải thiện quy trình xét duyệt.

• Thời gian mở lại dự kiến sớm nhất là tháng 01/2027
• Các hồ sơ đã nộp trước thời điểm này vẫn tiếp tục được xét duyệt bình thường
• IRCC khuyến khích các ứng viên quan tâm nên tìm hiểu và chuẩn bị hồ sơ từ bây giờ

Điều kiện tham gia chương trình định cư diện tự doanh

Để định cư Canada theo diện Self-Employed, bạn cần đáp ứng đầy đủ 4 nhóm điều kiện cơ bản mà IRCC đưa ra:

1. Có tối thiểu 2 năm kinh nghiệm chuyên môn trong 5 năm gần nhất trong ngành văn hóa hoặc thể thao
2. Có kế hoạch thực tế và khả năng hành nghề tại Canada
3. Đạt tối thiểu 35/100 điểm theo bảng tiêu chí lựa chọn
4. Đáp ứng các yêu cầu về y tế, lý lịch và tài chính

Có kinh nghiệm phù hợp (relevant experience)

Bạn phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực văn hóa hoặc thể thao trong vòng 5 năm trước ngày nộp hồ sơ, và tiếp tục tính đến thời điểm IRCC đưa ra quyết định.

Kinh nghiệm này có thể đến từ:

• Tự hành nghề trong các hoạt động văn hóa hoặc thể thao, hoặc
• Tham gia ở cấp độ quốc tế, được xem là “world-class level” – ví dụ như dự giải đấu quốc tế, triển lãm nghệ thuật, liên hoan phim, hoạt động chuyên nghiệp tại nước ngoài.

Mô tả chi tiết kinh nghiệm phù hợp:

Lưu ý: Bạn có thể đạt điểm cao hơn trong thang điểm lựa chọn nếu có 3, 4 hoặc 5 năm kinh nghiệm.

Có ý định và khả năng tiếp tục hành nghề tại Canada

IRCC yêu cầu bạn phải chứng minh ý định thực sự sẽ tiếp tục làm việc trong ngành chuyên môn sau khi đến Canada. Điều này thường thể hiện qua:

• Kế hoạch làm việc rõ ràng
• Hiểu biết thị trường lao động hoặc môi trường hoạt động ngành nghề tại Canada
• Khả năng tự tạo thu nhập hợp pháp

Đáp ứng tiêu chí lựa chọn (Selection criteria)

Bạn sẽ được đánh giá theo thang điểm 100, với yêu cầu tối thiểu là 35 điểm để đủ điều kiện nộp hồ sơ. Các tiêu chí bao gồm:

Mục tiêu của IRCC là chọn ra những ứng viên có tiềm năng hội nhập kinh tế và xã hội tốt nhất tại Canada.

Đáp ứng các điều kiện y tế, an ninh và tài chính

Bạn và người thân đi kèm sẽ cần:

• Khám sức khỏe tại đơn vị chỉ định của IRCC
• Cung cấp lý lịch tư pháp (Police Certificate) từ các quốc gia từng cư trú hơn 6 tháng
• Chứng minh đủ tài chính để tự hỗ trợ bản thân và gia đình sau khi đến Canada (mặc dù không bắt buộc nộp sổ tiết kiệm ban đầu, bạn vẫn phải thể hiện khả năng tài chính hợp lý)

Quy trình nộp hồ sơ định cư Canada diện Self-Employed

Dù chương trình Self-Employed đã tạm dừng tiếp nhận hồ sơ mới kể từ ngày 30/04/2024, nhưng nếu bạn đang có kế hoạch định cư theo diện này, việc chuẩn bị trước từ bây giờ là hoàn toàn cần thiết.

Dưới đây là toàn bộ quy trình chuẩn bị và nộp hồ sơ định cư diện tự doanh.

1. Tạo tài khoản nộp hồ sơ trực tuyến

Để nộp hồ sơ, bạn cần:

• Truy cập Permanent Residence Portal của IRCC: https://prson-srpel.apps.cic.gc.ca/en/login
• Tạo tài khoản (nếu chưa có) hoặc đăng nhập.
• Tất cả các biểu mẫu chính sẽ được điền và ký online, bạn không cần in ra hay ký tay (trừ một số trường hợp đặc biệt).

2. Điền các biểu mẫu kỹ thuật số (online forms)

Bạn cần điền trực tuyến các biểu mẫu sau cho bản thân và các thành viên trong gia đình từ 18 tuổi trở lên:

• IMM 0008 – Generic Application Form for Canada
• IMM 5669 – Schedule A – Background/Declaration
• IMM 5406 – Additional Family Information
• IMM 5562 – Supplementary Information – Your travels

Tất cả các biểu mẫu này sẽ được lưu trên hệ thống và bạn sẽ ký điện tử một lần duy nhất cho toàn bộ hồ sơ (bao gồm các thành viên gia đình).

3. Tải lên các biểu mẫu định dạng PDF

Các biểu mẫu sau bạn cần tải lên cổng hồ sơ (không cần ký tay):

• IMM 5784 – Document Checklist
• IMM 0008 Schedule 5 – Declaration of Intent to Reside in Quebec (nếu bạn định cư tại Quebec)
• IMM 0008 Schedule 6A – Business Immigrants – Self-employed persons

Đây là các biểu mẫu hỗ trợ IRCC xác định loại hồ sơ và xử lý đúng chương trình.

4. Biểu mẫu cần in và ký tay (nếu có)

Trong một số trường hợp đặc biệt, bạn cần in, ký tay và cùng người thứ ba ký xác nhận, sau đó quét và tải lên hồ sơ:

• IMM 5604 – Separation Declaration for Minors Travelling to Canada
• IMM 5409 – Statutory Declaration of Common-law Union
• IMM 5476 – Use of a Representative (nếu bạn có luật sư/đại diện nộp hồ sơ)
• IMM 5475 – Authority to Release Personal Information to a Designated Individual (nếu bạn cho phép người khác nhận thông tin hộ)

5. Thanh toán lệ phí nộp hồ sơ

Các khoản lệ phí bạn phải đóng bao gồm:

• Phí xử lý hồ sơ:
  • Đương đơn chính: 1,625 CAD
  • Người phụ thuộc trên 22 tuổi: 850 CAD/người
  • Dưới 22 tuổi: 230 CAD/người
• Right of Permanent Residence Fee (RPRF): 515 CAD/người lớn (trả sau nếu muốn trì hoãn nhưng sẽ làm chậm tiến trình)
• Phí sinh trắc học (biometrics): 85 CAD/người hoặc 170 CAD/hộ gia đình (nộp cùng lúc với hồ sơ để không bị chậm)
• Phí bên thứ ba (bạn tự thanh toán):
  • Khám sức khỏe
  • Lý lịch tư pháp (police certificate)
  • Thi ngôn ngữ (IELTS General hoặc TEF Canada)

Thanh toán tại: https://eservices.cic.gc.ca/epay/

6. Cung cấp sinh trắc học (biometrics)

Sau khi nộp hồ sơ, bạn sẽ nhận được thư yêu cầu cung cấp sinh trắc học (dấu vân tay và ảnh).

• Bạn có 30 ngày kể từ ngày ghi trên thư để hoàn thành việc lấy biometrics.
• Sinh trắc học phải được cung cấp trực tiếp tại VAC (Visa Application Centre) gần nhất.

Lưu ý: Kể cả nếu trước đây bạn đã từng nộp biometrics, bạn vẫn phải nộp lại khi xin PR.

Xem thêm: Hướng dẫn cách lấy dấu vân tay cho visa Canada

7. Khám sức khỏe

IRCC sẽ gửi thư yêu cầu khi chuyển hồ sơ đến văn phòng visa.

• Bạn phải khám tại bệnh viện hoặc phòng khám thuộc danh sách Panel Physicians được chỉ định.
• Các thành viên gia đình (dù không đi cùng) vẫn phải khám nếu được liệt kê trong hồ sơ.

Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết khám sức khỏe định cư Canada từ A – Z

8. Kiểm tra và nộp hồ sơ

Trước khi nhấn nút “Submit” để nộp hồ sơ, hãy chắc chắn:

• Đã trả lời đầy đủ mọi câu hỏi
• Tải lên đầy đủ các giấy tờ theo checklist
• Ký điện tử bằng cách gõ đúng tên như trên hộ chiếu
• Đã thanh toán tất cả các lệ phí liên quan

Nếu thiếu sót, hồ sơ sẽ bị từ chối và gửi trả, bạn sẽ phải nộp lại từ đầu.

Xem thêm: Những lý do phổ biến khiến hồ sơ Canada bị từ chối

9. Sau khi nộp hồ sơ

IRCC sẽ:

• Gửi xác nhận đã nhận hồ sơ (Acknowledgement of Receipt – AOR)
• Gửi thư yêu cầu sinh trắc học, khám sức khỏe và bổ sung nếu cần
• Tiến hành kiểm tra hồ sơ, thẩm định và đưa ra quyết định cuối cùng

Nếu hồ sơ được chấp thuận, bạn sẽ nhận:

• COPR (Giấy xác nhận thường trú)
• Visa nhập cảnh Canada (nếu ở ngoài Canada) → Bạn phải mang theo cả hai giấy tờ khi nhập cảnh lần đầu.

Lưu ý

• Hồ sơ không trung thực có thể bị từ chối, cấm nộp lại trong 5 năm và bị xem là “inadmissible”.
• Cập nhật kịp thời bất kỳ thay đổi nào về: địa chỉ, tình trạng hôn nhân, công việc, thành viên gia đình,… qua webform của IRCC.

Cách chứng minh kinh nghiệm “đáng kể” và tiềm năng đóng góp

Theo định nghĩa của IRCC, kinh nghiệm đáng kể là ít nhất 2 năm kinh nghiệm trong vòng 5 năm trước ngày nộp hồ sơ, thuộc một trong các dạng sau:

• Tự kinh doanh trong lĩnh vực văn hóa hoặc thể thao.
• Tham gia ở cấp độ quốc tế trong các hoạt động văn hóa hoặc thể thao.
• Kết hợp một năm tự kinh doanh và một năm tham gia ở cấp độ quốc tế.

Bạn có thể đạt điểm cao hơn nếu có 3, 4 hoặc 5 năm kinh nghiệm. Để chứng minh kinh nghiệm, bạn cần chuẩn bị các tài liệu sau:

• Hợp đồng và thỏa thuận: Hợp đồng biểu diễn, hợp đồng làm việc tự do, giấy mời tham gia sự kiện.
• Chứng nhận và giải thưởng: Giấy chứng nhận tham gia sự kiện quốc tế, giải thưởng chuyên môn.
• Tài liệu tài chính: Báo cáo thuế, sao kê ngân hàng, hóa đơn thanh toán.
• Portfolio chuyên nghiệp: Album, video biểu diễn, tác phẩm nghệ thuật, bài báo, sách đã xuất bản.
• Thư giới thiệu: Từ đối tác, tổ chức chuyên ngành, hoặc khách hàng.

IRCC đánh giá tiềm năng đóng góp dựa trên:

• Kế hoạch làm việc tại Canada: Chi tiết về cách bạn sẽ tiếp tục sự nghiệp tại Canada, bao gồm nơi làm việc, đối tượng khách hàng, và cách bạn sẽ tạo ra giá trị cho cộng đồng.
• Khả năng tài chính: Chứng minh bạn có đủ tài chính để tự hỗ trợ bản thân và gia đình khi đến Canada.
• Khả năng hòa nhập: Trình độ ngôn ngữ, hiểu biết về văn hóa Canada, và kế hoạch hòa nhập vào cộng đồng địa phương.

Lưu ý: “Đóng góp đáng kể” không nhất thiết phải ở cấp độ quốc gia; đóng góp ở cấp độ địa phương cũng được xem xét.

Ưu và nhược điểm của diện định cư Self-Employed

Chương trình định cư diện tự doanh Canada (Self-Employed Persons Program) mang lại cơ hội hiếm có cho những người hoạt động độc lập trong lĩnh vực nghệ thuật, văn hóa và thể thao. Tuy nhiên, cũng như bất kỳ chương trình định cư nào khác, Self-Employed có cả lợi thế và hạn chế mà bạn cần cân nhắc kỹ trước khi chuẩn bị hồ sơ.

Dưới đây là bảng tổng hợp các ưu điểm và nhược điểm của chương trình này.

Nhận định chuyên gia VICTORY

• Self-Employed là một trong những chương trình nhập cư Canada linh hoạt nhất dành cho người làm việc tự do trong ngành sáng tạo – không cần doanh nghiệp bảo lãnh, không ràng buộc đầu tư cụ thể, chỉ cần bạn thực sự có năng lực và kế hoạch hành nghề rõ ràng.
• Tuy nhiên, chương trình đòi hỏi hồ sơ vững chắc, logic và khả năng tự chứng minh cao, nên không phù hợp với người chưa có thành tích, portfolio hoặc định hướng rõ ràng.
• Ngoài ra, thời gian xét duyệt dài và hiện đang tạm dừng nhận hồ sơ (từ 30/04/2024 đến 01/2027) cũng là yếu tố khiến nhiều người cần tính toán thêm các phương án khác như PNP doanh nhân hoặc Start-up Visa.

Câu hỏi thường gặp (FAQs) định cư Canada diện tự doanh (Self-Employed Persons Program)

1. Làm thế nào để tôi đủ điều kiện định cư Canada theo diện tự doanh?

Để đủ điều kiện, bạn cần có ít nhất 2 năm kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật hoặc thể thao trong 5 năm gần nhất. Bạn cũng phải chứng minh có ý định và khả năng tiếp tục hành nghề độc lập tại Canada, đạt tối thiểu 35 điểm trong hệ thống thang điểm 100 của IRCC, và đáp ứng các yêu cầu về sức khỏe, lý lịch tư pháp, an ninh và khả năng tài chính để tự nuôi sống bản thân và gia đình sau khi đến Canada.

2. Quy trình định cư Canada diện tự doanh gồm những bước nào?

Để nhập cư Canada theo diện Self-Employed, bạn cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm: thông tin cá nhân, kinh nghiệm chuyên môn, tài liệu tài chính, kế hoạch làm việc và portfolio. Sau đó, bạn nộp hồ sơ trực tuyến qua cổng Permanent Residence Portal của IRCC, đóng các lệ phí liên quan, cung cấp sinh trắc học, khám sức khỏe và lý lịch tư pháp. Nếu hồ sơ đạt yêu cầu, bạn sẽ được cấp visa thường trú và Confirmation of Permanent Residence (COPR).

3. Kinh nghiệm “đáng kể” trong chương trình Self-Employed được hiểu như thế nào?

Kinh nghiệm đáng kể là tối thiểu 2 năm làm việc chuyên môn trong 5 năm gần nhất, bao gồm:

• Làm việc tự doanh trong ngành văn hóa hoặc thể thao
• Tham gia ở cấp độ quốc tế (biểu diễn, thi đấu, triển lãm, sáng tác…)
• Hoặc kết hợp cả hai hình thức trên

Bạn sẽ được cộng thêm điểm nếu có 3, 4 hoặc 5 năm kinh nghiệm. IRCC yêu cầu có bằng chứng rõ ràng, như hợp đồng, thư mời sự kiện, bằng khen, thu nhập từ nghề nghiệp…

4. Các ngành nghề “hoạt động văn hóa” (cultural activities) trong chương trình này bao gồm những gì?

Theo định nghĩa của IRCC, hoạt động văn hóa bao gồm:

• Nghệ sĩ biểu diễn, ca sĩ, nhạc sĩ, biên đạo múa, đạo diễn
• Nhà văn, nhà báo, tác giả, họa sĩ, nhiếp ảnh gia
• Nhà sản xuất nội dung sáng tạo, kỹ thuật viên phim ảnh, nhà thiết kế

Đây phải là hoạt động chuyên nghiệp, được công nhận hoặc tạo ra thu nhập, không phải hoạt động phong trào hoặc nghiệp dư.

5. Chương trình định cư diện tự doanh có yêu cầu mức tài sản tối thiểu không?

Không. Chương trình không yêu cầu mức tài sản tối thiểu như các diện đầu tư. Tuy nhiên, bạn phải chứng minh có khả năng tài chính đủ để sinh sống tại Canada, cũng như thực hiện kế hoạch nghề nghiệp độc lập một cách hợp lý. Việc chứng minh tài chính này có thể thông qua sao kê ngân hàng, thu nhập cá nhân, tài sản hợp pháp hoặc báo cáo thuế.

6. Yêu cầu về tiếng Anh hoặc tiếng Pháp trong chương trình Self-Employed là gì?

Chương trình yêu cầu bạn đạt trình độ ngôn ngữ tối thiểu CLB 5 (Canadian Language Benchmark), tương đương IELTS General từ 5.0 trở lên cho cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết. Đây là tiêu chuẩn để bạn đạt điểm trong hệ thống đánh giá của chương trình. Ngôn ngữ không phải là yếu tố bắt buộc tuyệt đối để nộp hồ sơ, nhưng càng giỏi tiếng Anh hoặc tiếng Pháp, cơ hội đạt điểm cao và hòa nhập tại Canada càng tốt hơn.

Kết luận

Định cư diện tự doanh (Self-Employed) là chương trình đặc thù dành riêng cho những cá nhân hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật hoặc thể thao – không yêu cầu đầu tư vốn nhưng đòi hỏi người nộp phải có hồ sơ kinh nghiệm thực sự vững chắc, có khả năng tạo ra giá trị cho cộng đồng Canada. Tuy nhiên, thời gian xét duyệt dài, tiêu chí thẩm định khắt khe và chương trình hiện đang tạm dừng nhận hồ sơ mới đến năm 2027 khiến lựa chọn này không còn phù hợp với phần lớn người Việt đang mong muốn định cư ổn định trong thời gian ngắn.

Nếu bạn là doanh nhân, nhà đầu tư hoặc người làm việc tự do nhưng không thuộc diện thể thao, văn hóa, bạn có thể cân nhắc các lộ trình phổ biến và khả thi hơn như:

• Startup Visa Canada – dành cho người có ý tưởng kinh doanh sáng tạo, được tổ chức chỉ định bảo trợ
• Doanh nhân tỉnh bang (PNP Entrepreneur) – yêu cầu vốn đầu tư từ khoảng 150.000 CAD, có thể mua lại hoặc mở doanh nghiệp mới
• Định cư Quebec theo diện đầu tư hoặc doanh nhân– phù hợp với những người muốn kinh doanh tại vùng nói tiếng Pháp và có hồ sơ tài chính mạnh

Nếu bạn đang tìm hướng đi định cư Canada phù hợp với năng lực và điều kiện tài chính cá nhân, hãy liên hệ Victory Investment Consultants để được tư vấn chuyên sâu về các chương trình Canada đang mở và có tỷ lệ thành công cao.