Được chuyên gia kiểm duyệt
Bài viết này đã được đội ngũ chuyên gia của chúng tôi trong lĩnh vực định cư quốc tế xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính chính xác và chất lượng thông tin. Tìm hiểu thêm về Các tiêu chuẩn nội dung bài viết của VICTORY.
Sinh con ở New Zealand không đồng nghĩa với việc con tự động có quốc tịch New Zealand. Trên thực tế, quốc tịch của trẻ sinh tại New Zealand được xác định dựa trên thời điểm sinh và tình trạng quốc tịch hoặc cư trú của cha mẹ, chứ không chỉ dựa vào nơi sinh.
Từ năm 2006, New Zealand đã không còn áp dụng nguyên tắc “sinh ra là có quốc tịch”. Vì vậy, phần lớn trường hợp cha mẹ chỉ có visa tạm thời như work visa, student visa hoặc visitor visa thì con sinh ra sẽ không có quốc tịch New Zealand, nhưng vẫn có tình trạng cư trú hợp pháp.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào sinh con ở New Zealand có quốc tịch, khi nào không, giải thích cụ thể 3 hình thức quốc tịch theo luật New Zealand (birth, descent, grant), đồng thời làm rõ tình trạng visa của trẻ sinh tại New Zealand và những hiểu lầm phổ biến mà nhiều gia đình Việt thường gặp khi tìm hiểu vấn đề này.
Key Takeaways
- Sinh con ở New Zealand không đồng nghĩa với có quốc tịch. New Zealand không áp dụng jus soli tuyệt đối; quốc tịch của trẻ được xét theo thời điểm sinh và tình trạng pháp lý của cha/mẹ.
- Mốc 1/1/2006 là yếu tố then chốt. Trẻ sinh trước mốc này tự động là công dân; sinh từ mốc này trở đi chỉ được quốc tịch nếu cha hoặc mẹ là công dân hoặc có visa cư trú vô thời hạn tại thời điểm sinh.
- Visa tạm trú không tạo quốc tịch cho con. Work visa, student visa, visitor visa (kể cả AEWV) không làm con có quốc tịch, dù sinh tại New Zealand.
- Không có cơ chế bảo lãnh ngược. Quốc tịch (nếu có) của con không giúp cha mẹ dễ định cư hơn và không tạo ưu tiên xét visa.
- Trẻ không có quốc tịch vẫn cư trú hợp pháp. Trẻ sinh tại New Zealand được tự động cấp visa theo visa của cha/mẹ; nên xin Statement of Immigration Status để xác nhận quyền lợi.
- Con sinh ngoài New Zealand không tự động có quốc tịch. Quyền quốc tịch phụ thuộc loại quốc tịch của cha/mẹ; citizen by descent không truyền quốc tịch cho con sinh ngoài NZ.
- Đăng ký khai sinh là nghĩa vụ pháp lý, không xác lập quyền công dân.
- Định hướng đúng là lộ trình dài hạn. Muốn ổn định cho gia đình, cần xây dựng lộ trình định cư hợp pháp (lao động AEWV, Business/Investor pathways như AIP), thay vì kỳ vọng quốc tịch qua nơi sinh.
Luật quốc tịch New Zealand quy định thế nào về trẻ sinh tại New Zealand?
Trẻ sinh tại New Zealand không tự động có quốc tịch New Zealand. Theo luật hiện hành, quốc tịch của trẻ được xét dựa trên thời điểm sinh và tình trạng quốc tịch hoặc cư trú của cha/mẹ tại thời điểm sinh, chứ không dựa đơn thuần vào nơi sinh.
New Zealand không áp dụng nguyên tắc “sinh ra là có quốc tịch” (jus soli) tuyệt đối. Quy định này đã được siết chặt từ ngày 1/1/2006 và hiện đang được áp dụng thống nhất trên toàn hệ thống nhập cư – quốc tịch của Chính phủ New Zealand và Immigration New Zealand.
Nguyên tắc cốt lõi khi xét quốc tịch cho trẻ sinh tại New Zealand
Luật quốc tịch New Zealand xác định quốc tịch của trẻ dựa trên 2 yếu tố bắt buộc:
1. Thời điểm trẻ sinh ra
- Sinh trước ngày 1/1/2006: trẻ tự động là công dân New Zealand, không xét visa hay quốc tịch của cha mẹ.
- Sinh từ ngày 1/1/2006 trở đi: không còn tự động có quốc tịch, phải xét thêm điều kiện của cha/mẹ.
2. Tình trạng pháp lý của cha/mẹ tại thời điểm sinh
Tại thời điểm trẻ chào đời, ít nhất một trong hai cha mẹ phải:
- Là công dân New Zealand, hoặc
- Có visa cho phép cư trú vô thời hạn tại New Zealand (Resident Visa / Permanent Resident)
Nếu cả cha và mẹ chỉ có visa tạm thời (visitor visa, student visa, work visa, kể cả AEWV), thì trẻ sinh tại New Zealand không được quốc tịch, dù sinh trên lãnh thổ New Zealand.
Vì sao New Zealand không cấp quốc tịch tự động theo nơi sinh?
Việc thay đổi luật từ năm 2006 nhằm:
- Ngăn việc lợi dụng sinh con để “tạo quốc tịch”
- Đảm bảo quốc tịch chỉ dành cho những trường hợp có mối liên hệ pháp lý lâu dài và thực chất với New Zealand
- Tách bạch rõ ràng giữa quốc tịch và tình trạng cư trú (visa)
Điều này cũng có nghĩa là sinh con ở New Zealand không phải là chiến lược định cư, và không tạo bất kỳ quyền lợi nhập cư nào cho cha mẹ nếu họ chỉ đang ở New Zealand bằng visa tạm thời.
New Zealand có những loại quốc tịch nào?
New Zealand có 3 loại quốc tịch, gồm:
- Quốc tịch theo nơi sinh (Citizenship by birth) – áp dụng cho người sinh tại New Zealand trước 1/1/2006, hoặc sinh sau mốc này nếu cha hoặc mẹ là công dân hoặc thường trú nhân tại thời điểm sinh.
- Quốc tịch theo huyết thống (Citizenship by descent) – áp dụng cho người sinh ngoài New Zealand có cha hoặc mẹ là công dân New Zealand theo birth hoặc grant, và phải đăng ký để được công nhận.
- Quốc tịch theo diện cấp (Citizenship by grant) – áp dụng cho người không đủ điều kiện birth hoặc descent, phải đáp ứng yêu cầu về cư trú, nhân thân và hội nhập theo luật New Zealand.
New Zealand không áp dụng “sinh ra là có quốc tịch” tuyệt đối; mỗi trường hợp được xét theo loại quốc tịch tương ứng.
Sinh con ở New Zealand trước ngày 1/1/2006 có được quốc tịch không?
Có. Trẻ sinh tại New Zealand trước ngày 1/1/2006 tự động là công dân New Zealand theo diện citizenship by birth, không xét quốc tịch hay loại visa của cha mẹ tại thời điểm sinh. Đây là quy định theo luật quốc tịch cũ của New Zealand và vẫn được công nhận đến hiện nay theo hướng dẫn chính thức của Chính phủ New Zealand.
Vì sao sinh trước 1/1/2006 lại được quốc tịch?
Trước mốc 1/1/2006, New Zealand áp dụng nguyên tắc quốc tịch theo nơi sinh. Điều đó có nghĩa là:
- Chỉ cần sinh ra trên lãnh thổ New Zealand
- Trẻ đương nhiên là công dân New Zealand,
- Không cần xét cha mẹ là công dân, thường trú nhân hay chỉ có visa tạm thời.
Luật này đã bị thay đổi từ năm 2006, nên quy định trên chỉ áp dụng cho những người sinh trước mốc thời gian này.
Quốc tịch của con cái sau này (khi trẻ lớn lên)
Nếu một người là công dân New Zealand theo birth vì sinh trước 1/1/2006:
- Con sinh tại New Zealand: thường tự động là công dân New Zealand (quốc tịch được ghi nhận khi đăng ký khai sinh).
- Con sinh ngoài New Zealand: có thể đăng ký quốc tịch theo diện citizenship by descent để được công nhận là công dân và xin hộ chiếu.
Trường hợp này còn gặp nhiều không?
Rất hiếm. Vì mốc 1/1/2006 đã cách đây gần 20 năm, nên hiện nay:
- Chủ yếu gặp ở người lớn sinh tại New Zealand trước 2006,
- Hoặc khi họ tìm hiểu quyền quốc tịch cho con cái của mình.
Sinh con ở New Zealand từ ngày 1/1/2006 trở đi có được quốc tịch không?
Không phải cứ sinh tại New Zealand là có quốc tịch. Với trẻ sinh từ ngày 1/1/2006 trở đi, New Zealand chỉ công nhận quốc tịch khi tại thời điểm sinh, cha hoặc mẹ đáp ứng điều kiện pháp lý nhất định. Quy định này được áp dụng thống nhất theo luật quốc tịch hiện hành của Chính phủ New Zealand.
Nói cách khác, nơi sinh không còn là yếu tố quyết định, mà tình trạng quốc tịch hoặc cư trú của cha/mẹ tại thời điểm sinh mới là yếu tố then chốt.
Trường hợp con được quốc tịch New Zealand
Trẻ sinh tại New Zealand từ ngày 1/1/2006 trở đi sẽ được quốc tịch theo diện citizenship by birth nếu tại thời điểm sinh, ít nhất một trong hai cha mẹ:
- Là công dân New Zealand, hoặc
- Có visa cho phép cư trú vô thời hạn tại New Zealand (Resident Visa / Permanent Resident)
Trong các trường hợp này:
- Quốc tịch của trẻ được xác lập theo luật
- Thông tin quốc tịch thường được ghi nhận khi đăng ký khai sinh
Điều quan trọng là điều kiện phải tồn tại tại đúng thời điểm sinh, không xét bổ sung sau.
Trường hợp con không được quốc tịch New Zealand
Trẻ không được quốc tịch nếu cả cha và mẹ tại thời điểm sinh chỉ có visa tạm trú, bao gồm:
- Visitor Visa (du lịch, thăm thân)
- Student Visa
- Work Visa tạm thời (bao gồm AEWV)
Dù trẻ sinh ra tại New Zealand:
- Không được công nhận là công dân,
- Nhưng vẫn có tình trạng cư trú hợp pháp (được cấp visa theo visa của cha/mẹ).
Vì sao luật lại xét “tại thời điểm sinh”?
Luật quốc tịch New Zealand quy định rất rõ:
- Quốc tịch được xác lập tại thời điểm sinh,
- Không xét hồi tố nếu cha/mẹ sau đó mới lên thường trú nhân hoặc công dân.
Ví dụ:
- Cha mẹ sinh con khi đang giữ work visa → con không có quốc tịch
- Sau vài năm cha/mẹ lên thường trú → không làm thay đổi quốc tịch đã xác lập của con
Trong trường hợp này, con chỉ có thể xin nhập tịch New Zealand sau này theo diện citizenship by grant nếu đáp ứng điều kiện cư trú theo luật.
Nếu con sinh ở New Zealand nhưng không có quốc tịch thì tình trạng pháp lý thế nào?
Trẻ sinh tại New Zealand nhưng không đủ điều kiện quốc tịch vẫn có tình trạng cư trú hợp pháp. Theo quy định hiện hành, trẻ không bị xem là ở bất hợp pháp, cũng không rơi vào tình trạng vô quốc tịch, dù không phải là công dân New Zealand tại thời điểm sinh.
Điểm quan trọng cần hiểu là quốc tịch và visa là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Không có quốc tịch không đồng nghĩa với việc không có quyền cư trú.
Visa của trẻ sinh tại New Zealand được xác định ra sao?
Theo hướng dẫn chính thức của Immigration New Zealand, nếu trẻ không đủ điều kiện quốc tịch khi sinh và tại thời điểm sinh, ít nhất một trong hai cha mẹ đang có visa hợp lệ, trẻ sẽ được tự động cấp visa.
Loại visa của trẻ phụ thuộc trực tiếp vào visa của cha/mẹ, ví dụ:
- Cha/mẹ có work visa → trẻ có visa tương ứng
- Cha/mẹ có student visa → trẻ có visa tương ứng
- Cha/mẹ có visitor visa → trẻ có visa tương ứng
Visa này có hiệu lực đến khi:
- Trẻ rời New Zealand, hoặc
- Tình trạng cư trú của cha/mẹ thay đổi (ví dụ: chuyển sang loại visa khác, lên thường trú nhân).
Trẻ có cần nộp hồ sơ xin visa riêng không?
Không cần nộp visa ngay khi sinh, vì visa của trẻ được tự động xác lập theo luật. Tuy nhiên, trên thực tế, cha mẹ vẫn nên xác nhận rõ tình trạng visa của con để tránh nhầm lẫn về quyền lợi và thời hạn cư trú.
Immigration New Zealand khuyến nghị cha mẹ nên xin Statement of Immigration Status cho trẻ để:
- Xác nhận loại visa trẻ đang giữ
- Biết rõ thời hạn visa
- Hiểu rõ quyền lợi và giới hạn cư trú của trẻ tại New Zealand
Đây là bước quan trọng, đặc biệt với các gia đình:
- Có kế hoạch ở lại New Zealand dài hạn
- Hoặc dự định chuyển sang lộ trình thường trú – định cư
Sinh con ở New Zealand có giúp cha mẹ dễ định cư hơn không?
Không. Việc sinh con tại New Zealand không giúp cha mẹ dễ định cư hơn, và không tạo ra bất kỳ cơ chế bảo lãnh ngược nào theo luật nhập cư New Zealand. Quốc tịch (nếu có) của đứa trẻ không làm thay đổi tình trạng visa hay cơ hội định cư của cha mẹ.
New Zealand tách bạch rất rõ giữa quốc tịch của trẻ và lộ trình visa – cư trú của người lớn. Đây là điểm nhiều gia đình thường hiểu sai khi tìm hiểu vấn đề sinh con tại New Zealand.
Thực tế pháp lý cha mẹ cần hiểu rõ
Theo quy định của Immigration New Zealand và luật quốc tịch New Zealand:
- Con có quốc tịch New Zealand:
- Không bảo lãnh cha mẹ
- Không tạo ưu tiên xét visa
- Không rút ngắn thời gian lên thường trú
- Cha mẹ vẫn phải:
- Nộp hồ sơ visa theo diện phù hợp với bản thân (lao động, đầu tư, doanh nhân, gia đình…)
- Đáp ứng đầy đủ điều kiện riêng của từng loại visa
- Tuân thủ lộ trình định cư hợp pháp như mọi đương đơn khác
Ngay cả trong trường hợp hiếm gặp con được quốc tịch theo birth, cha mẹ vẫn không có quyền ở lại New Zealand nếu visa của họ hết hạn hoặc không đáp ứng điều kiện gia hạn.
Vì sao New Zealand không cho “bảo lãnh ngược”?
Chính sách nhập cư của New Zealand được thiết kế để:
- Tránh việc lợi dụng sinh con để tạo quyền định cư
- Đảm bảo người lớn tự đáp ứng điều kiện nhập cư (lao động, đầu tư, kỹ năng, kinh doanh…)
- Giữ tính minh bạch và công bằng trong hệ thống visa
Vì vậy, sinh con không được xem là một chiến lược định cư, và không thay thế cho lộ trình visa hợp pháp.
Cha mẹ nên làm gì nếu muốn định cư lâu dài tại New Zealand?
Nếu mục tiêu của gia đình là ở lại New Zealand lâu dài và ổn định, cha mẹ cần:
- Xác định lộ trình visa phù hợp (ví dụ: lao động tay nghề, doanh nhân, đầu tư…)
- Hiểu rõ điều kiện cư trú, thời gian, nghĩa vụ đi kèm
- Lập kế hoạch định cư độc lập với việc sinh con
Việc sinh con tại New Zealand chỉ là một sự kiện cá nhân, không phải là cơ sở pháp lý để xin định cư.
Con sinh tại New Zealand không có quốc tịch thì có thể xin sau này không?
Có thể. Trẻ sinh tại New Zealand nhưng không có quốc tịch khi sinh vẫn có cơ hội xin quốc tịch sau này theo diện citizenship by grant, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo luật quốc tịch New Zealand. Việc có hay không phụ thuộc vào lộ trình cư trú hợp pháp của gia đình và thời gian sinh sống thực tế tại New Zealand, chứ không tự động chỉ vì đã sinh ra tại đây.
Khi nào trẻ có thể xin quốc tịch New Zealand sau này?
Theo quy định của Chính phủ New Zealand và hướng dẫn của Immigration New Zealand, trẻ có thể được xem xét xin quốc tịch theo diện citizenship by grant khi:
- Cha/mẹ đã trở thành công dân New Zealand, hoặc
- Cha/mẹ đã có cư trú lâu dài hợp pháp và đủ điều kiện nộp hồ sơ quốc tịch cho con, và
- Bản thân trẻ đáp ứng yêu cầu cư trú theo luật (sống đủ thời gian tại New Zealand trong những năm gần nhất).
Nói cách khác, quốc tịch của trẻ được xét dựa trên quá trình sinh sống và hội nhập, không phải dựa vào nơi sinh.
Các yếu tố chính được xét khi xin quốc tịch theo diện grant
Khi xét hồ sơ quốc tịch cho trẻ (và gia đình), cơ quan chức năng sẽ xem xét tổng thể các yếu tố sau:
- Thời gian cư trú tại New Zealand: trẻ phải sinh sống hợp pháp và liên tục trong thời gian luật quy định
- Tình trạng cư trú lâu dài: visa/Resident Visa của trẻ và cha mẹ phải ổn định
- Nhân thân và tuân thủ pháp luật: không vi phạm nghiêm trọng
- Mức độ hội nhập: gắn bó thực tế với New Zealand (học tập, sinh hoạt, gia đình)
Đây là quá trình xét từng hồ sơ cụ thể, không có “đường tắt” hay cam kết chắc chắn.
Những điểm cha mẹ cần lưu ý
- Không có cơ chế tự động chuyển từ “sinh tại New Zealand” sang quốc tịch
- Việc cha/mẹ lên thường trú hoặc quốc tịch sau này không làm thay đổi quốc tịch đã xác lập của trẻ, mà chỉ mở ra khả năng xin quốc tịch theo grant
- Hồ sơ quốc tịch được xét dựa trên thực tế cư trú, không xét hồi tố
Trường hợp con sinh ngoài New Zealand – Quốc tịch được xét thế nào?
Con sinh ngoài New Zealand không tự động có quốc tịch New Zealand. Việc trẻ có được quốc tịch hay không phụ thuộc vào tình trạng quốc tịch của cha/mẹ tại thời điểm sinh, và quan trọng nhất là cha/mẹ là công dân theo diện nào: birth, grant hay descent. Đây là điểm then chốt nhưng rất nhiều gia đình thường nhầm lẫn.
Theo quy định chính thức của Chính phủ New Zealand, quốc tịch trong trường hợp này không xét theo nơi sinh, mà xét theo quyền truyền quốc tịch của cha/mẹ.
Trường hợp 1: Cha/mẹ là công dân New Zealand theo birth hoặc grant
Con sinh ngoài New Zealand có thể trở thành công dân New Zealand theo diện citizenship by descent. Cụ thể:
- Trẻ sinh ở nước ngoài, và
- Ít nhất 1 cha/mẹ là công dân New Zealand theo birth hoặc grant tại thời điểm sinh.
Trong trường hợp này:
- Trẻ không tự động là công dân khi sinh ra.
- Cha/mẹ bắt buộc phải đăng ký quốc tịch cho con theo diện citizenship by descent.
- Chỉ sau khi đăng ký thành công, trẻ mới:
- Được công nhận là công dân New Zealand
- Có thể xin hộ chiếu New Zealand
Nếu không đăng ký, về mặt pháp lý, trẻ chưa được xem là công dân, dù cha/mẹ là công dân New Zealand.
Trường hợp 2: Cha/mẹ là công dân New Zealand theo descent
Không thể truyền quốc tịch cho con sinh ngoài New Zealand. Theo luật quốc tịch:
- Công dân theo diện descent không có quyền truyền quốc tịch cho con sinh ở nước ngoài.
- Vì vậy, trẻ:
- Không đủ điều kiện citizenship by descent
- Không tự động có quốc tịch New Zealand
Con đường duy nhất cho trẻ trong trường hợp này là: Xin quốc tịch theo diện citizenship by grant trong tương lai, nếu đáp ứng điều kiện cư trú, nhân thân và hội nhập theo luật.
Lưu ý:
- Công dân theo descent có thể nộp đơn xin citizenship by grant cho chính mình.
- Nếu được chấp thuận, thì những đứa con sinh ngoài New Zealand sau đó mới có thể đăng ký citizenship by descent.
Trường hợp 3: Cha/mẹ chưa phải là công dân New Zealand
Nếu tại thời điểm con sinh ra:
- Cha/mẹ chỉ là thường trú nhân, hoặc
- Cha/mẹ đang giữ visa tạm thời (work visa, student visa, visitor visa),
Thì con sinh ngoài New Zealand không có quốc tịch New Zealand và:
- Không đủ điều kiện citizenship by descent
- Chỉ có thể xin quốc tịch sau này theo diện citizenship by grant, nếu đáp ứng điều kiện luật định tại thời điểm nộp hồ sơ.
Ghi chú: Hiểu đúng birth, grant và descent là gì?
Để tránh nhầm lẫn, bạn có thể hiểu như sau:
- Citizen by birth (quốc tịch theo nơi sinh) là người sinh tại New Zealand trước 1/1/2006, hoặc sinh sau mốc này nhưng cha/mẹ là công dân hoặc thường trú nhân, có đầy đủ quyền công dân, bao gồm quyền truyền quốc tịch cho con sinh ngoài New Zealand (thông qua đăng ký descent).
- Citizen by grant (quốc tịch theo diện cấp) là người xin quốc tịch sau khi cư trú hợp pháp và hội nhập đủ điều kiện, có đầy đủ quyền công dân, giống citizen by birth, bao gồm quyền truyền quốc tịch cho con sinh ngoài New Zealand.
- Citizen by descent (quốc tịch theo huyết thống) là người sinh ngoài New Zealand, có cha/mẹ là citizen by birth hoặc grant, và đã đăng ký citizenship by descent, có quốc tịch, nhưng không truyền quốc tịch cho con sinh ngoài New Zealand, trừ khi bản thân người đó xin thành công citizenship by grant.
Đăng ký quốc tịch theo diện descent cho trẻ sinh ngoài New Zealand
Đăng ký quốc tịch theo diện citizenship by descent là bước bắt buộc để trẻ sinh ngoài New Zealand được công nhận là công dân New Zealand và xin hộ chiếu. Nếu chưa đăng ký, về mặt pháp lý, trẻ chưa được xem là công dân, dù có cha hoặc mẹ là công dân New Zealand theo birth hoặc grant.
Quy trình này được quản lý bởi Chính phủ New Zealand và cơ quan hộ chiếu – quốc tịch của New Zealand.
Ai đủ điều kiện đăng ký citizenship by descent?
Trẻ sinh ngoài New Zealand có thể đăng ký quốc tịch theo diện descent nếu tại thời điểm sinh có ít nhất 1 cha hoặc mẹ là công dân New Zealand theo diện birth hoặc grant.
Lưu ý:
- Nếu cha/mẹ là công dân theo descent, không đủ điều kiện đăng ký descent cho con sinh ngoài New Zealand.
- Trường hợp này, trẻ chỉ có thể xin quốc tịch sau này theo citizenship by grant nếu đáp ứng điều kiện cư trú.
Vì sao phải đăng ký thì mới là công dân?
Theo luật quốc tịch New Zealand:
- Quốc tịch theo descent không tự động có hiệu lực.
- Việc đăng ký nhằm:
- Xác nhận mối quan hệ cha/mẹ – con
- Xác nhận tình trạng quốc tịch hợp lệ của cha/mẹ
- Ghi nhận chính thức trẻ là công dân New Zealand trong hệ thống quốc gia
Chỉ sau khi hoàn tất đăng ký, trẻ mới:
- Được công nhận là công dân New Zealand
- Đủ điều kiện xin hộ chiếu New Zealand
Thời gian xử lý hồ sơ tối thiểu khoảng 8 tuần (40 ngày làm việc) và cộng thêm thời gian chuyển phát hồ sơ/hộ chiếu.
Một số trường hợp có thể lâu hơn, gồm:
- Hồ sơ cần xác minh với cơ quan bên ngoài
- Hồ sơ liên quan đến sinh hoặc nhận con nuôi tại Samoa: có thể mất 6-8 tháng
Hiện không có dịch vụ khẩn cho:
- Hồ sơ Samoa
- Hồ sơ liên quan đến nhận con nuôi ở nước ngoài
Lệ phí đăng ký Trẻ em (15 tuổi trở xuống):
- Đăng ký quốc tịch: 243 NZD
- Đăng ký quốc tịch + hộ chiếu: 387 NZD
Người từ 16 tuổi trở lên:
- Đăng ký quốc tịch: 243 NZD
- Đăng ký quốc tịch + hộ chiếu: 490 NZD
Ngoài ra, cần thanh toán phí chuyển phát (courier), tùy theo quốc gia nộp hồ sơ.
Những lưu ý thực tế cha mẹ cần biết
- Không đăng ký thì chưa là công dân, dù đủ điều kiện
- Đăng ký descent có thể thực hiện ngay cả khi chưa xin hộ chiếu
- Hồ sơ cần chữ ký của cha/mẹ để:
- Xác nhận quan hệ huyết thống
- Cho phép sử dụng thông tin cá nhân để kiểm tra điều kiện quốc tịch
- Nếu cha hoặc mẹ đã mất, cần giấy chứng tử thay cho chữ ký
Đăng ký khai sinh tại New Zealand – Nghĩa vụ pháp lý bắt buộc
Mọi trẻ sinh tại New Zealand đều bắt buộc phải đăng ký khai sinh, bất kể có quốc tịch New Zealand hay không. Đây là nghĩa vụ pháp lý, không phải thủ tục tùy chọn, và không liên quan đến việc trẻ có hay không có quốc tịch. Việc đăng ký khai sinh được thực hiện theo quy định của Chính phủ New Zealand thông qua hệ thống SmartStart.
Nhiều gia đình Việt thường nhầm lẫn giữa đăng ký khai sinh và xác lập quốc tịch. Trên thực tế, hai thủ tục này hoàn toàn độc lập.
Đăng ký khai sinh tại New Zealand là việc:
- Ghi nhận sự kiện một đứa trẻ được sinh ra tại New Zealand vào hệ thống hộ tịch quốc gia
- Xác lập danh tính pháp lý ban đầu của trẻ (tên, ngày sinh, cha mẹ)
Việc này:
- Không cấp quốc tịch
- Không thay đổi tình trạng visa
- Nhưng là cơ sở bắt buộc cho mọi thủ tục pháp lý về sau (visa, hộ chiếu nước ngoài, quốc tịch, y tế, giáo dục).
Thông tin cần khai khi đăng ký khai sinh
Khi đăng ký khai sinh, cha mẹ cần cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin sau:
- Thông tin của trẻ:
- Họ tên
- Ngày, nơi sinh
- Thông tin của cha mẹ (nếu có):
- Họ tên
- Ngày sinh
- Nghề nghiệp
- Quốc tịch
- Thông tin bổ sung:
- Địa chỉ nhận giấy khai sinh (nếu mua)
- Thanh toán phí nếu yêu cầu cấp bản sao giấy khai sinh
Lưu ý: Cung cấp thông tin sai hoặc không đầy đủ là vi phạm pháp luật và có thể phải trả phí để sửa lại hồ sơ sau này.
Có bắt buộc mua giấy khai sinh không?
- Không bắt buộc mua bản giấy khai sinh khi đăng ký
- Đăng ký khai sinh miễn phí
- Nếu có nhu cầu, cha mẹ có thể mua bản sao giấy khai sinh (có phí)
Giấy khai sinh thường được dùng cho:
- Xin hộ chiếu nước ngoài cho trẻ
- Nộp hồ sơ visa, quốc tịch sau này
- Các thủ tục hành chính tại nước ngoài
Các quyền lợi có thể đăng ký kèm (không phải quốc tịch)
Thông qua hệ thống đăng ký khai sinh, cha mẹ có thể đồng thời đăng ký một số quyền lợi, nếu đủ điều kiện cư trú, bao gồm:
- IRD number cho trẻ (trong một số trường hợp nhất định)
- Best Start payments (khoản hỗ trợ của chính phủ, nếu gia đình đủ điều kiện)
Quan trọng:
- Các quyền lợi này không tạo quốc tịch
- Không ảnh hưởng đến việc trẻ có hay không có quốc tịch New Zealand
Những điểm cha mẹ cần đặc biệt lưu ý
- Trẻ không có quốc tịch New Zealand vẫn bắt buộc phải đăng ký khai sinh
- Thông tin quốc tịch của cha/mẹ phải khai đúng thực tế
- Việc đăng ký khai sinh không thay thế cho:
- Đăng ký quốc tịch theo diện descent
- Xin visa hoặc xác nhận tình trạng cư trú của trẻ
So sánh sinh con ở New Zealand và một số quốc gia khác
Không phải quốc gia nào cũng áp dụng quy định “sinh ra là có quốc tịch”. Trên thế giới hiện nay, chính sách quốc tịch khi sinh khác nhau rất rõ giữa từng nước. Vì vậy, không thể lấy quy định của nước này để áp dụng cho nước khác, đặc biệt khi so sánh New Zealand với Mỹ, Canada hay Úc.
Bảng so sánh: Sinh con ở New Zealand và một số quốc gia khác
| Quốc gia | Sinh tại quốc gia đó có tự động được quốc tịch? | Điều kiện xét quốc tịch khi sinh | Sinh con có giúp cha mẹ dễ định cư? |
| New Zealand | Không | Chỉ được quốc tịch nếu cha hoặc mẹ là công dân hoặc có visa cư trú vô thời hạn tại thời điểm sinh | Không |
| Hoa Kỳ | Có | Áp dụng jus soli: sinh trên lãnh thổ Mỹ là công dân (trừ ngoại lệ ngoại giao) | Không (không bảo lãnh ngược) |
| Canada | Có | Sinh tại Canada thường được quốc tịch, nhưng bị kiểm soát chặt “birth tourism” | Không |
| Úc | Không | Xét theo cha/mẹ là công dân hoặc thường trú nhân, hoặc trẻ cư trú đủ thời gian theo luật | Không |
Tóm lại:
- Mỹ: sinh ra là có quốc tịch
- Canada: sinh ra có quốc tịch, nhưng không giúp cha mẹ định cư
- Úc & New Zealand: không sinh ra là có quốc tịch, phải xét tình trạng cha/mẹ
Vì vậy, không thể áp dụng suy nghĩ “sinh ở đâu là có quốc tịch ở đó” cho New Zealand. Quốc tịch và định cư luôn được xét theo luật từng quốc gia, không theo cảm tính hay truyền miệng.
Những hiểu lầm phổ biến về sinh con ở New Zealand
Nhiều gia đình hiểu sai về sinh con ở New Zealand, dẫn đến kỳ vọng không thực tế và rủi ro pháp lý không đáng có. Phần lớn những hiểu lầm này xuất phát từ việc áp dụng quy định của các quốc gia khác (như Mỹ) vào New Zealand, hoặc nghe thông tin truyền miệng không kiểm chứng.
- Sinh con ở New Zealand là con tự động có quốc tịch: New Zealand không áp dụng jus soli tuyệt đối. Trẻ chỉ có quốc tịch nếu cha hoặc mẹ là công dân hoặc có visa cư trú vô thời hạn tại thời điểm sinh.
- Cha mẹ chỉ cần có work visa hoặc student visa là con sẽ có quốc tịch: Visa tạm trú không tạo quốc tịch cho con, dù sinh tại New Zealand.
- Con có quốc tịch New Zealand thì cha mẹ sẽ dễ định cư hơn: New Zealand không có cơ chế bảo lãnh ngược; quốc tịch của con không tạo ưu tiên visa hay định cư cho cha mẹ.
- Sinh con ở New Zealand là cách “giữ chỗ” để xin quốc tịch sau này: Quốc tịch xét tại thời điểm sinh, không xét hồi tố khi cha mẹ sau này lên thường trú hay quốc tịch.
- Con sinh ra không có quốc tịch là ở bất hợp pháp: Trẻ vẫn cư trú hợp pháp vì được tự động cấp visa theo visa của cha/mẹ.
- Chỉ cần khai sinh là con đã có quốc tịch New Zealand: Khai sinh ≠ quốc tịch. Khai sinh chỉ ghi nhận sự kiện sinh, không xác lập quốc tịch.
- Có thể “mua” quốc tịch New Zealand thông qua sinh con: Quốc tịch là quyền pháp lý theo luật, không có cơ chế mua hay đổi thông qua việc sinh con.
FAQ – Câu hỏi thường gặp về sinh con ở New Zealand
1. Sinh con ở New Zealand có tự động được quốc tịch không?
Không. Trẻ sinh tại New Zealand chỉ được quốc tịch nếu tại thời điểm sinh, cha hoặc mẹ là công dân New Zealand hoặc có visa cư trú vô thời hạn. Nếu cha mẹ chỉ có visa tạm thời, con không có quốc tịch.
2. Cha mẹ có work visa hoặc student visa sinh con ở New Zealand thì con có quốc tịch không?
Không. Visa tạm trú (work visa, student visa, visitor visa) không tạo quốc tịch cho con, dù trẻ sinh ra tại New Zealand.
3. Con sinh ở New Zealand không có quốc tịch thì có visa không?
Có. Trẻ được tự động cấp visa theo visa của cha/mẹ và cư trú hợp pháp tại New Zealand cho đến khi rời khỏi nước này hoặc tình trạng cư trú thay đổi.
4. Con có quốc tịch New Zealand có giúp cha mẹ dễ định cư hơn không?
Không. New Zealand không có cơ chế bảo lãnh ngược. Quốc tịch của con không tạo ưu tiên cho hồ sơ visa hay định cư của cha mẹ.
5. Con sinh ngoài New Zealand có được quốc tịch New Zealand không?
Có thể. Nếu cha hoặc mẹ là công dân New Zealand theo birth hoặc grant, con sinh ngoài New Zealand có thể đăng ký quốc tịch theo diện descent. Nếu cha/mẹ là citizen by descent, con không được truyền quốc tịch và phải xin theo diện grant sau này nếu đủ điều kiện.
6. Đăng ký khai sinh tại New Zealand có đồng nghĩa với có quốc tịch không?
Không. Khai sinh không có nghĩa là có quốc tịch. Đăng ký khai sinh là nghĩa vụ pháp lý, không xác lập quốc tịch hay quyền công dân.
Kết luận
Sinh con ở New Zealand không phải là con đường để tự động có quốc tịch, và cũng không tạo lợi thế định cư cho cha mẹ nếu chỉ đang giữ visa tạm thời. Quốc tịch của trẻ được xét theo luật quốc tịch New Zealand, dựa trên thời điểm sinh và tình trạng pháp lý của cha/mẹ, chứ không dựa vào nơi sinh hay mong muốn chủ quan.
Vì vậy, nếu mục tiêu của gia đình là ở lại New Zealand lâu dài, ổn định cho con cái, điều quan trọng không nằm ở việc sinh con tại đâu, mà ở việc xây dựng lộ trình visa – cư trú – quốc tịch đúng luật, bền vững ngay từ đầu.
Thay vì tìm “đường tắt”, các gia đình nên xây dựng lộ trình định cư dài hạn ngay từ đầu, phù hợp với hồ sơ thực tế, như:
- Accredited Employer Work Visa (AEWV): con đường lao động hợp pháp, có thể phát triển lên cư trú lâu dài khi đáp ứng điều kiện.
- Business / Investor pathways (bao gồm Active Investor Plus Visa – AIP): dành cho doanh nhân, nhà đầu tư có kế hoạch gắn bó và đóng góp lâu dài tại New Zealand.
VICTORY tập trung tư vấn đúng luật – đúng kỳ vọng, giúp khách hàng hiểu rõ quyền lợi của con cái sinh trong/ngoài New Zealand, đồng thời thiết kế lộ trình visa – cư trú – quốc tịch phù hợp (lao động, doanh nhân, đầu tư), thay vì dựa vào những quan niệm sai lệch về quốc tịch theo nơi sinh.
Nếu bạn đang cân nhắc định cư New Zealand cho cả gia đình, hãy tham khảo nguồn chính thống hoặc trao đổi với VICTORY để được định hướng đúng lộ trình, giảm rủi ro và tối ưu thời gian.
