[Bản tin EU] Chiến lược Visa EU đầu tiên: Visa-free, ETIAS và nhập cư châu Âu thay đổi ra sao?

Ủy ban châu Âu vừa chính thức công bố Chiến lược Visa EU đầu tiên trong lịch sử, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách Liên minh châu Âu quản lý visa và nhập cảnh vào khu vực Schengen. Theo thông báo mới nhất, chiến lược này không thay đổi ngay quy định visa hiện hành, nhưng xác lập rõ định hướng cải cách từ năm 2026, bao gồm sửa đổi EU Visa Code, siết cơ chế visa-free, tăng giám sát an ninh và đẩy mạnh số hóa hệ thống kiểm soát biên giới.

Động thái này cho thấy EU đang chuyển sang cách tiếp cận chủ động và tập trung hơn đối với chính sách visa, gắn chặt visa với an ninh, quản lý di cư và chiến lược thu hút nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng rõ nét.

Key Takeaways

• EU lần đầu ban hành Chiến lược Visa chung, xác lập định hướng cải tổ chính sách visa và nhập cư vào khu vực Schengen từ năm 2026 trở đi.
• Visa-free không còn là đặc quyền ổn định lâu dài, mà trở thành cơ chế có điều kiện, bị giám sát chặt và có thể bị đình chỉ nhanh hơn nếu phát sinh rủi ro.
• EU Visa Code sẽ được sửa đổi từ 2026, cho phép áp dụng điều kiện visa linh hoạt hơn theo từng quốc gia, bối cảnh chính trị và an ninh.
• ETIAS và số hóa biên giới khiến việc sàng lọc diễn ra trước chuyến đi; lịch sử nhập cảnh ngắn hạn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ cư trú và định cư dài hạn.
• EU vẫn mở cửa cho doanh nghiệp và nhân lực chất lượng cao, nhưng theo hướng chọn lọc, ưu tiên người có giá trị kinh tế và lịch sử tuân thủ tốt.
• Visa không còn là bước tách rời khỏi định cư, mà là nền tảng của toàn bộ lộ trình di trú; đi sai ngay từ đầu có thể gây bất lợi lâu dài.

Chiến lược Visa EU là gì? Vì sao được ban hành lúc này?

Chiến lược Visa EU là khung chính sách cấp Liên minh lần đầu tiên nhằm định hướng toàn bộ cách EU quản lý visa và nhập cảnh vào khu vực Schengen trong trung và dài hạn, thay vì để từng quốc gia thành viên xử lý rời rạc như trước. Chiến lược này do European Commission công bố, đóng vai trò kim chỉ nam cho các đề xuất sửa đổi pháp luật về visa dự kiến triển khai từ năm 2026 trở đi.

Về bản chất, đây không phải là một bộ luật visa mới áp dụng ngay, mà là lộ trình chính sách dài hạn nhằm trả lời 3 câu hỏi lớn: ai được vào EU, vào theo điều kiện nào, và EU sẽ kiểm soát việc đó ra sao trong bối cảnh di chuyển toàn cầu ngày càng phức tạp.

Vì sao EU ban hành Chiến lược Visa vào thời điểm này?

EU ban hành chiến lược này trong bối cảnh môi trường di chuyển quốc tế đã thay đổi mạnh và các công cụ visa hiện nay không còn đủ hiệu quả. Cụ thể:

• Lượng người nhập cảnh và di chuyển ngắn hạn vào EU tăng nhanh sau đại dịch, gây áp lực lớn lên hệ thống kiểm soát biên giới và lãnh sự.
• Tình trạng lạm dụng visa-free, overstay và xin tị nạn không có căn cứ gia tăng ở một số quốc gia, làm suy yếu cơ chế miễn visa hiện hành.
• Rủi ro an ninh và địa chính trị buộc EU phải tăng cường sàng lọc ngay từ giai đoạn trước nhập cảnh, thay vì chỉ kiểm tra tại cửa khẩu.
• Đồng thời, EU đang cạnh tranh trực tiếp với Mỹ, Canada, Úc trong việc thu hút nhân lực chất lượng cao, doanh nhân và nhà đầu tư, đòi hỏi chính sách visa phải linh hoạt và có tính chiến lược hơn.

Trong bối cảnh đó, Ủy ban châu Âu xác định visa không còn chỉ là thủ tục hành chính, mà là công cụ quản trị di cư, an ninh và năng lực cạnh tranh kinh tế. Chiến lược Visa EU được ban hành để đặt visa vào đúng vai trò này và làm nền tảng cho các cải cách sắp tới như sửa đổi EU Visa Code, mở rộng ETIAS và số hóa hệ thống biên giới.

Chiến lược Visa EU có làm thay đổi quy định visa ngay không?

Không. Đây là định hướng chính sách, chưa làm thay đổi ngay luật visa hiện hành. Các đề xuất sửa đổi, như EU Visa Code hay ETIAS, dự kiến bắt đầu từ năm 2026 theo lộ trình của Ủy ban châu Âu.

4 mục tiêu cốt lõi của Chiến lược Visa EU

Chiến lược Visa EU được xây dựng xoay quanh 4 mục tiêu chính, định hướng toàn bộ cải cách visa và nhập cư trong thập kỷ tới.

1. Tăng cường an ninh EU ngay từ “tuyến đầu” visa

Mục tiêu hàng đầu của Chiến lược Visa EU là biến visa thành lớp sàng lọc an ninh đầu tiên, thay vì chỉ kiểm tra khi người nước ngoài đã đến cửa khẩu khối Schengen.

Theo định hướng của European Commission, EU sẽ:

• Siết tiêu chí cấp và duy trì visa-free
• Tăng giám sát overstay, lạm dụng asylum, rủi ro an ninh
• Sử dụng visa như công cụ phản ứng nhanh với các mối đe dọa từ bên ngoài

Điều này cho thấy EU muốn chặn rủi ro từ sớm, trước khi phát sinh vấn đề tại biên giới hoặc trong nội khối.

2. Nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nguồn lực giá trị

Song song với việc siết an ninh, EU đặt mục tiêu sử dụng visa để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và thu hút nhân lực chất lượng cao. Chiến lược Visa nhấn mạnh việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những người “đóng góp” cho EU, như chuyên gia, doanh nhân, nhà đầu tư và lao động tay nghề cao.

Các định hướng nổi bật gồm:

• Mở rộng visa nhiều lần (multiple-entry) thời hạn dài cho người có lịch sử tuân thủ tốt
• Đơn giản hóa quy trình visa cho doanh nghiệp và cá nhân đáng tin cậy
• Hỗ trợ tốt hơn cho người lao động có kỹ năng cao và các lĩnh vực EU đang thiếu hụt nhân lực

3. Sử dụng visa như công cụ chiến lược đối ngoại và địa chính trị

Lần đầu tiên, visa được EU xác định rõ là công cụ phục vụ lợi ích chiến lược và đối ngoại, không chỉ là vấn đề nhập cư thuần túy.

Theo chiến lược mới:

• Visa có thể được dùng để khuyến khích hoặc gây áp lực với các quốc gia đối tác
• Mức độ hợp tác về hồi hương, an ninh, chống di cư bất hợp pháp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách visa
• EU sẵn sàng điều chỉnh điều kiện visa trong bối cảnh căng thẳng chính trị hoặc an ninh

4. Hiện đại hóa và số hóa toàn bộ hệ thống visa EU

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống visa EU hiện đại, số hóa và thống nhất hơn, giảm tình trạng phân mảnh giữa các quốc gia thành viên.

EU đặt trọng tâm vào:

• Số hóa toàn bộ quy trình visa
• Kết nối visa với các hệ thống biên giới và cơ sở dữ liệu EU
• Tăng khả năng chia sẻ thông tin, phát hiện gian lận và lạm dụng visa

Các hệ thống như ETIAS và liên thông dữ liệu biên giới được xem là nền tảng bắt buộc cho quản lý di cư giai đoạn 2026-2030.

EU sẽ siết và đánh giá lại visa-free như thế nào?

Theo Chiến lược Visa EU mới, cơ chế miễn visa (visa-free) sẽ được EU đánh giá lại theo hướng chặt chẽ, có tiêu chí đo lường rõ ràng và dễ bị đình chỉ hơn trước. Visa-free không còn được xem là trạng thái “ổn định lâu dài”, mà là quyền tiếp cận có điều kiện, gắn với mức độ tuân thủ và hợp tác của từng quốc gia.

EU sẽ đánh giá visa-free dựa trên những tiêu chí nào?

Theo định hướng do European Commission công bố, EU sẽ xây dựng khung đánh giá mới, có thể đo lường, để xem xét việc cấp, duy trì hoặc rút lại visa-free.

Các tiêu chí chính bao gồm:

• Tỷ lệ từ chối visa và xu hướng tăng/giảm theo thời gian
• Tình trạng overstay (ở quá hạn) của công dân các nước được miễn visa
• Số lượng đơn xin tị nạn không có căn cứ phát sinh từ visa-free
• Mức độ hợp tác về hồi hương và tái tiếp nhận công dân
• Hợp tác an ninh, chống tội phạm xuyên biên giới

Những quốc gia không đáp ứng hoặc suy giảm mức độ tuân thủ theo các tiêu chí này có thể bị đưa vào diện giám sát tăng cường.

Visa-free trong tương lai sẽ phụ thuộc vào dữ liệu và hành vi thực tế, không chỉ vào quan hệ ngoại giao.

Cơ chế đình chỉ visa-free sẽ được áp dụng ra sao?

Chiến lược mới cho phép EU sử dụng cơ chế đình chỉ visa-free thường xuyên hơn và có mục tiêu hơn, thay vì coi đây là biện pháp “cuối cùng” như trước.

Cụ thể:

• EU có thể kích hoạt đình chỉ từng phần hoặc theo nhóm đối tượng, không nhất thiết áp dụng toàn diện.
• Thời gian giám sát và phản ứng chính sách sẽ ngắn hơn, nếu phát sinh rủi ro về an ninh hoặc di cư.
• Visa-free có thể bị rút lại nhanh, nhưng khó khôi phục, do phải đáp ứng lại toàn bộ tiêu chí đánh giá.

Visa-free trong tương lai sẽ luôn đi kèm nghĩa vụ tuân thủ, và có thể bị điều chỉnh bất cứ lúc nào nếu rủi ro tăng cao.

Đối với cá nhân đến từ các quốc gia được miễn visa:

• Lịch sử nhập cảnh, thời gian lưu trú và mục đích chuyến đi sẽ được soi xét kỹ hơn.
• Việc sử dụng visa-free cho các mục đích “xám” (ở dài ngày, tìm việc, chuyển diện không phù hợp) tiềm ẩn rủi ro cao hơn trước.

Đối với doanh nghiệp và tổ chức:

• Các kế hoạch điều động nhân sự ngắn hạn sang EU cần tính đến khả năng siết visa-free.
• Không nên coi visa-free là giải pháp bền vững cho chiến lược nhân sự dài hạn.

Visa-free vào EU có còn “an toàn” như trước không?

Visa-free vẫn được duy trì, nhưng sẽ bị giám sát chặt hơn và có thể bị đình chỉ nhanh hơn nếu phát sinh rủi ro về overstay, asylum không có căn cứ hoặc an ninh.

EU Visa Code sẽ được sửa đổi từ 2026 như thế nào?

Theo thông báo chính thức, Ủy ban châu Âu sẽ trình đề xuất sửa đổi EU Visa Code từ năm 2026, nhằm trao cho EU công cụ linh hoạt và mang tính chiến lược hơn trong việc quản lý visa Schengen, đặc biệt trong các tình huống liên quan đến an ninh, di cư và quan hệ đối ngoại.

Điểm cốt lõi cần nắm rõ: EU Visa Code sẽ không còn được áp dụng hoàn toàn “đồng đều” như trước, mà có thể điều chỉnh theo từng quốc gia, từng bối cảnh cụ thể.

Những hướng sửa đổi chính được EU xác định

Việc sửa EU Visa Code nhằm giúp EU phản ứng nhanh hơn và có chọn lọc hơn, thay vì áp dụng một cơ chế visa cứng nhắc cho mọi trường hợp.

Các nội dung trọng tâm bao gồm:

• Sử dụng mạnh hơn Điều 25a (Article 25a): EU sẽ mở rộng việc áp dụng Điều 25a để:
  • Hạn chế visa nhiều lần (multiple-entry visa)
  • Tạm dừng xử lý nhanh hoặc ưu tiên
  • Điều chỉnh điều kiện visa với các quốc gia không hợp tác tốt trong hồi hương và kiểm soát di cư
• Áp dụng biện pháp visa có mục tiêu theo bối cảnh chính trị – an ninh: Trong trường hợp quan hệ đối ngoại xấu đi hoặc phát sinh rủi ro an ninh, EU có thể:
  • Siết visa với một số nhóm hộ chiếu cụ thể
  • Áp dụng biện pháp hạn chế tạm thời nhưng có hiệu lực nhanh
• Trao thêm quyền linh hoạt cho cơ quan lãnh sự tại địa phương: EU sẽ làm rõ tiêu chí để các cơ quan lãnh sự:
  • Điều chỉnh cách xét visa theo điều kiện thực tế tại từng quốc gia
  • Áp dụng biện pháp kiểm soát bổ sung khi phát sinh rủi ro

Từ sau 2026, trải nghiệm xin visa Schengen có thể khác nhau đáng kể giữa các quốc gia và thời điểm, dù cùng loại visa.

Điều này đồng nghĩa:

• Visa Schengen không còn “một chuẩn áp dụng cho tất cả”
• Yếu tố quốc tịch, lịch sử tuân thủ và bối cảnh chính sách sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện xét visa
• Các thay đổi visa có thể được áp dụng nhanh hơn, không cần chờ khủng hoảng lớn

ETIAS và số hóa hệ thống biên giới EU ảnh hưởng gì đến người nhập cư?

Từ cuối năm 2026, EU sẽ từng bước triển khai ETIAS như một lớp sàng lọc bắt buộc trước khi nhập cảnh đối với công dân các nước được miễn visa Schengen, đồng thời đẩy mạnh số hóa và liên thông dữ liệu biên giới trên toàn khối.

Những thay đổi này không chỉ tác động đến khách ngắn hạn, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến người có kế hoạch làm việc, đầu tư và định cư tại châu Âu.

ETIAS sẽ thay đổi cách nhập cảnh vào EU ra sao?

Với ETIAS, việc sàng lọc sẽ diễn ra trước chuyến đi, không còn chờ đến cửa khẩu Schengen.

Theo lộ trình công bố:

• ETIAS dự kiến vận hành từ cuối năm 2026, kèm giai đoạn chuyển tiếp ít nhất 6 tháng.
• Trong giai đoạn đầu, ETIAS chưa áp dụng bắt buộc ngay, nhưng sẽ trở thành yêu cầu tiêu chuẩn trước khi nhập cảnh sau thời gian chuyển tiếp.

Khi ETIAS đi vào vận hành đầy đủ:

• Người visa-free vẫn phải xin chấp thuận trước khi lên đường.
• Hồ sơ sẽ được đối chiếu tự động với các cơ sở dữ liệu an ninh và di trú của EU.
• Các rủi ro về overstay, lịch sử vi phạm hoặc mục đích nhập cảnh không rõ ràng có thể bị phát hiện sớm.

Số hóa biên giới EU ảnh hưởng gì đến lộ trình định cư?

Lịch sử nhập cảnh ngắn hạn sẽ trở thành dữ liệu đầu vào quan trọng cho các hồ sơ cư trú và định cư dài hạn.

EU đang hướng tới:

• Liên thông các hệ thống visa, biên giới và di trú trên toàn khối.
• Thu thập và đối chiếu dữ liệu nhập – xuất cảnh, sinh trắc học và lịch sử lưu trú.
• Hoàn thiện hệ thống quản lý tập trung vào giai đoạn 2026-2028.

Điều này có nghĩa:

• Mọi lần nhập cảnh đều được ghi nhận và phân tích.
• Việc sử dụng visa-free hoặc visa ngắn hạn không đúng mục đích có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ cư trú sau này.

ETIAS có phải là visa không?

Không. ETIAS không phải visa, mà là ủy quyền nhập cảnh trước áp dụng cho công dân các nước được miễn visa Schengen. ETIAS dự kiến vận hành từ cuối 2026, kèm giai đoạn chuyển tiếp.

Chiến lược Visa EU hỗ trợ doanh nghiệp và thu hút nhân tài ra sao?

Song song với việc siết chặt an ninh và visa-free, Chiến lược Visa EU xác định rõ mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và thu hút nhân lực chất lượng cao, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của EU trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nhân tài ngày càng gay gắt.

Theo định hướng được European Commission công bố, EU sẽ phân biệt rõ giữa các nhóm di chuyển có rủi ro cao và các nhóm mang lại giá trị kinh tế – xã hội, từ đó áp dụng chính sách visa linh hoạt hơn cho nhóm “đáng tin cậy”.

EU sẽ hỗ trợ doanh nghiệp và nhân tài bằng những biện pháp nào?

EU không mở rộng cửa đại trà, mà tối ưu hóa quy trình visa cho doanh nghiệp và cá nhân có lịch sử tuân thủ tốt.

Các biện pháp chính bao gồm:

• Visa nhiều lần (multiple-entry) với thời hạn dài hơn: Dành cho doanh nhân, chuyên gia và người thường xuyên di chuyển vì công việc, giúp giảm chi phí và thời gian xin visa lặp lại.
• Danh sách doanh nghiệp được xác minh ở cấp EU: Các công ty đủ điều kiện có thể được đưa vào danh sách “đáng tin cậy”, từ đó đơn giản hóa thủ tục visa cho nhân sự được mời sang EU.
• Hỗ trợ visa cho lao động tay nghề cao và nhân tài chiến lược: EU sẽ dành nguồn lực tài chính và hành chính bổ sung để hỗ trợ xử lý visa cho các nhóm lao động có trình độ cao, phù hợp nhu cầu thị trường.
• Thiết lập European Legal Gateway Offices: Các văn phòng hỗ trợ pháp lý cấp EU nhằm giúp doanh nghiệp và người lao động hiểu và điều hướng hệ thống visa phức tạp, giảm sai sót và chậm trễ.

Chiến lược Visa EU cho thấy EU đang chuyển từ “xét visa theo thủ tục” sang xét visa theo mức độ đóng góp và độ tin cậy.

Xem thêm: Nên lấy thẻ xanh châu Âu hay thẻ xanh Canada?

Chiến lược Visa EU có ý nghĩa gì với người muốn định cư châu Âu?

Thông điệp chính từ Chiến lược Visa EU là rất rõ: việc tiếp cận châu Âu trong giai đoạn tới sẽ dựa trên sàng lọc sớm, lịch sử tuân thủ và giá trị mang lại, thay vì dựa vào khả năng “vào được EU” bằng visa ngắn hạn như trước.

Định cư EU sẽ không còn tách rời khỏi giai đoạn xin visa

Từ sau 2026, visa ngắn hạn và lịch sử nhập cảnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ cư trú và định cư dài hạn.

Chiến lược mới cho thấy EU đang:

• Đưa visa vào chuỗi quản lý di trú thống nhất, thay vì coi đó là bước riêng lẻ.
• Kết nối dữ liệu visa – nhập cảnh – lưu trú – an ninh trên toàn khối.
• Sàng lọc rủi ro trước khi người nước ngoài đặt chân vào EU, không chờ đến khi nộp hồ sơ cư trú.

Điều này đồng nghĩa với việc những sai sót ở giai đoạn visa ngắn hạn (mục đích nhập cảnh không rõ ràng, overstay, lạm dụng visa-free) có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng xin residence permit hoặc định cư sau này.

Không còn “vùng xám” để tận dụng visa ngắn hạn

Visa-free hoặc visa Schengen ngắn hạn không còn là con đường an toàn để “thăm dò rồi chuyển diện”.

Theo định hướng mới:

• Việc sử dụng visa ngắn hạn cho mục đích tìm việc, ở dài ngày hoặc chuẩn bị định cư sẽ bị soi xét kỹ hơn.
• Hệ thống số hóa và ETIAS khiến các hành vi “ở giữa ranh giới” dễ bị phát hiện sớm.
• EU ưu tiên những lộ trình minh bạch, đúng mục đích ngay từ đầu.

Người muốn định cư châu Âu cần chuẩn bị gì từ bây giờ?

Lộ trình định cư EU cần được xây dựng từ giai đoạn nhập cảnh đầu tiên, không phải đến khi nộp hồ sơ cư trú mới tính.

Một số lưu ý quan trọng:

• Xác định rõ mục tiêu dài hạn (lao động, đầu tư, doanh nhân, tay nghề cao).
• Lựa chọn loại visa phù hợp ngay từ đầu, tránh đi đường vòng rủi ro.
• Tuân thủ chặt chẽ thời gian lưu trú, mục đích nhập cảnh và khai báo.
• Chuẩn bị hồ sơ nhất quán giữa visa ngắn hạn và hồ sơ định cư sau này.

Kết luận

Chiến lược Visa EU đầu tiên cho thấy châu Âu sẽ siết chặt quản lý visa và nhập cảnh từ 2026, với trọng tâm là giám sát visa-free, sửa EU Visa Code, triển khai ETIAS và số hóa biên giới. Visa ngắn hạn và lịch sử nhập cảnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội làm việc và định cư dài hạn. Vì vậy, người có kế hoạch định cư châu Âu cần chuẩn bị lộ trình đúng diện, minh bạch và tuân thủ ngay từ đầu, thay vì dựa vào visa-free hay các giải pháp ngắn hạn.

Để không bỏ lỡ các cập nhật chính sách visa và định cư châu Âu mới nhất, bạn có thể theo dõi chuyên mục Tin tức trên website của Victory Investment Consultants, nơi tổng hợp và phân tích các thay đổi chính thức từ EU và các quốc gia thành viên theo góc nhìn định cư thực tế.

Xem thêm các tin tức định cư mới nhất:

• Canada công bố trợ cấp thuế mới: Newcomers có thể nhận đến 950 CAD
• Quyền nghỉ phép và ngày lễ luật định tại Canada năm 2026: Người lao động cần biết gì?
• New Zealand mở Working Holiday Schemes 2026